B2 · Upper Intermediate

Foirmeacha cumaisc na copaile: gur, gurb agus nach

Úsáid gur, gurb agus nach i bhfochlásail leis an gcopail: roghnaigh an fhoirm cheart, coinnigh ord na bhfocal agus déan idirdhealú idir is agus tá.

By the flumi team About 6 min read

Ráiteas a chur i bhfochlásal

Úsáideann tú gur, gurb agus nach chun ráiteas leis an gcopail a chur i bhfochlásal, mar shampla tar éis Sílim, Tá a fhios agam nó Deir sí. Foghlaimeoidh tú conas an fhoirm cheart a roghnú agus ord na bhfocal a choinneáil.

  • Is múinteoir í Aoife. → Sílim gur múinteoir í Aoife.
  • Is í Aoife an múinteoir. → Tá a fhios agam gurb í Aoife an múinteoir.
  • Ní múinteoir é Seán. → Deir sé nach múinteoir é.
  • Is maith liom caife. → Deir sé gur maith leis caife.

Tá an chopail féin sna foirmeacha cumaisc seo. Ní chuireann tú is ná ní ina ndiaidh.

Baineann na príomhshamplaí ar an leathanach seo leis an aimsir láithreach. San aimsir chaite, bíonn foirmeacha agus séimhiú eile i gceist:

  • Ba mhúinteoir í. → Tá a fhios agam gur mhúinteoir í.
  • Ba é Seán an bainisteoir. → Tá a fhios agam gurbh é Seán an bainisteoir.
  • Níor mhúinteoir í. → Tá a fhios agam nár mhúinteoir í.

Léiríonn gur múinteoir í an aimsir láithreach; léiríonn gur mhúinteoir í an aimsir chaite.

Gur nó gurb sa ráiteas dearfach

Braitheann an rogha ar an bhfocal a thagann díreach i ndiaidh na copaile.

An focal ina diaidh An fhoirm Sampla
Focal dar tús consan gur Sílim gur dochtúir í.
Na forainmnigh é, í, iad, ea gurb Tá a fhios agam gurb é seo do chóta.
Focal eile dar tús guta Braitheann an ghnáthrogha ar an nath; féach thíos. gurb amhlaidh, gurb ionann, gur as Gaillimh í

Roimh é, í, iad agus ea, úsáid gurb, ní gur.

  • Ceapaim gurb é Seán an bainisteoir.
  • Tá a fhios agam gurb í Nóra an dochtúir.
  • Sílim gurb iad sin do chuid leabhar.
  • An múinteoir í? — Sílim gurb ea.

Roimh fhocail eile dar tús guta, foghlaim an patrún a úsáidtear go coitianta leis an bhfocal:

  • gurb amhlaidh an gnáthphatrún: Sílim gurb amhlaidh atá.
  • gurb ionann an gnáthphatrún: Ní dóigh liom gurb ionann an dá rud.
  • gur as an gnáthphatrún chun bunús a chur in iúl: Deir sí gur as Gaillimh í.

Le iontach, úsáidtear an dá leagan: Sílim gurb iontach an scéal é agus Sílim gur iontach an scéal é. Ná ceartaigh ceann acu amhail is nach bhfuil ach foirm amháin ceart; ní hionann sin agus a rá go bhfuil an dá rogha chomh coitianta céanna i ngach nath dar tús guta.

Nach sa ráiteas diúltach

Úsáid nach nuair atá an ráiteas san fhochlásal diúltach. Fanann nach mar atá roimh chonsan agus roimh ghuta, agus roimh na forainmnigh é, í, iad agus ea.

Ráiteas neamhspleách Ráiteas i bhfochlásal
Ní múinteoir í. Tá a fhios agam nach múinteoir í.
Ní hé Seán an bainisteoir. Sílim nach é Seán an bainisteoir.
Ní hí Nóra an dochtúir. Deir sé nach í Nóra an dochtúir.
Ní hiad sin mo chuid leabhar. Tá a fhios agam nach iad sin mo chuid leabhar.
Ní hea. Sílim nach ea.

Tabhair faoi deara nach mbíonn an h in ní hé, ní hí, ní hiad ná ní hea tar éis nach.

Ní chuireann nach séimhiú ná urú ar an ainmfhocal sna patrúin seo: nach múinteoir í, nach dochtúir é.

✓ Tá a fhios agam nach é seo do mhála.

✗ Tá a fhios agam nach hé seo do mhála.

Is é nach é an patrún anseo; ná coinnigh an h ón bhfoirm ní hé.

Quick check

Try one question now.

1
Is cócaire é Dónall. → Deir Bríd cócaire é Dónall.

Check your answer when you are ready. No sign-in needed.

Coinnigh an struchtúr agus an bhrí

Ní athraíonn gur, gurb ná nach an difríocht idir aicmiú agus ionannú. Coinnigh an struchtúr atá ag teastáil don bhrí.

Aicmiú: Is dochtúir í Máire. → Tá a fhios agam gur dochtúir í Máire.

Ionannú: Is í Máire an dochtúir. → Tá a fhios agam gurb í Máire an dochtúir.

Sa chéad sampla, deir tú cén post atá ag Máire. Sa dara sampla, deir tú cé hí an dochtúir atá i gceist.

Tá suíomh an diúltaithe tábhachtach freisin:

  • Ní dóigh liom gur múinteoir é: ní hé sin mo thuairim.
  • Is dóigh liom nach múinteoir é: is é mo thuairim nach múinteoir é.

Is minic a bhíonn an dá abairt gar dá chéile sa chomhrá. Ó thaobh na gramadaí de, áfach, tá an diúltú sa phríomhchlásal sa chéad cheann agus san fhochlásal sa dara ceann.

Ná measc an chopail agus bí

Baineann gur, gurb agus nach anseo leis an gcopail. Má tá tá sa ráiteas bunúsach, teastaíonn go bhfuil nó nach bhfuil sa phatrún seo.

Ráiteas bunúsach Foirm tar éis Sílim
Is múinteoir í. Sílim gur múinteoir í.
Is í an múinteoir í. Sílim gurb í an múinteoir í.
Tá sí sa seomra. Sílim go bhfuil sí sa seomra.
Níl sí sa seomra. Sílim nach bhfuil sí sa seomra.

Féach ar an ráiteas bunúsach ar dtús. Ná roghnaigh gurb díreach toisc go dtosaíonn focal le guta: caithfidh struchtúr na copaile a bheith ag teastáil freisin.

Seiceáil thapa

  1. An chopail nó bí? Má tá suíomh nó staid á chur in iúl le tá, bain úsáid as an bhfoirm chuí de bí.
  2. Ráiteas dearfach leis an gcopail? Úsáid gur roimh chonsan agus gurb roimh é, í, iad agus ea.
  3. Focal eile dar tús guta? Lean an gnáthphatrún sa nath: gurb amhlaidh, gurb ionann, ach gur as Gaillimh í. Le iontach, úsáidtear gur agus gurb.
  4. Ráiteas diúltach leis an gcopail? Úsáid nach: nach múinteoir í, nach í an múinteoir í.
  5. An bhfuil an bhrí slán? Coinnigh an difríocht idir aicmiú agus ionannú, agus seiceáil cén clásal atá diúltach.

You reached the end

You reached the end

Now make it stick.

Save your progress, or start the exercises. Practice with detailed feedback after you submit, or save your progress and come back.

Practice exercises

Was this lesson helpful?

Last updated November 5, 2026