Foirmeacha cumaisc na copaile: gur, gurb agus nach
Úsáid gur, gurb agus nach i bhfochlásail leis an gcopail: roghnaigh an fhoirm cheart, coinnigh ord na bhfocal agus déan idirdhealú idir is agus tá.
Ráiteas a chur i bhfochlásal
Úsáideann tú gur, gurb agus nach chun ráiteas leis an gcopail a chur i bhfochlásal, mar shampla tar éis SÃlim, Tá a fhios agam nó Deir sÃ. Foghlaimeoidh tú conas an fhoirm cheart a roghnú agus ord na bhfocal a choinneáil.
- Is múinteoir à Aoife. → SÃlim gur múinteoir à Aoife.
- Is à Aoife an múinteoir. → Tá a fhios agam gurb à Aoife an múinteoir.
- Nà múinteoir é Seán. → Deir sé nach múinteoir é.
- Is maith liom caife. → Deir sé gur maith leis caife.
Tá an chopail féin sna foirmeacha cumaisc seo. Nà chuireann tú is ná nà ina ndiaidh.
Baineann na prÃomhshamplaà ar an leathanach seo leis an aimsir láithreach. San aimsir chaite, bÃonn foirmeacha agus séimhiú eile i gceist:
- Ba mhúinteoir Ã. → Tá a fhios agam gur mhúinteoir Ã.
- Ba é Seán an bainisteoir. → Tá a fhios agam gurbh é Seán an bainisteoir.
- NÃor mhúinteoir Ã. → Tá a fhios agam nár mhúinteoir Ã.
LéirÃonn gur múinteoir à an aimsir láithreach; léirÃonn gur mhúinteoir à an aimsir chaite.
Gur nó gurb sa ráiteas dearfach
Braitheann an rogha ar an bhfocal a thagann dÃreach i ndiaidh na copaile.
| An focal ina diaidh | An fhoirm | Sampla |
|---|---|---|
| Focal dar tús consan | gur | SÃlim gur dochtúir Ã. |
| Na forainmnigh é, Ã, iad, ea | gurb | Tá a fhios agam gurb é seo do chóta. |
| Focal eile dar tús guta | Braitheann an ghnáthrogha ar an nath; féach thÃos. | gurb amhlaidh, gurb ionann, gur as Gaillimh à |
Roimh é, Ã, iad agus ea, úsáid gurb, nà gur.
- Ceapaim gurb é Seán an bainisteoir.
- Tá a fhios agam gurb à Nóra an dochtúir.
- SÃlim gurb iad sin do chuid leabhar.
- An múinteoir Ã? — SÃlim gurb ea.
Roimh fhocail eile dar tús guta, foghlaim an patrún a úsáidtear go coitianta leis an bhfocal:
- gurb amhlaidh an gnáthphatrún: SÃlim gurb amhlaidh atá.
- gurb ionann an gnáthphatrún: Nà dóigh liom gurb ionann an dá rud.
- gur as an gnáthphatrún chun bunús a chur in iúl: Deir sà gur as Gaillimh Ã.
Le iontach, úsáidtear an dá leagan: SÃlim gurb iontach an scéal é agus SÃlim gur iontach an scéal é. Ná ceartaigh ceann acu amhail is nach bhfuil ach foirm amháin ceart; nà hionann sin agus a rá go bhfuil an dá rogha chomh coitianta céanna i ngach nath dar tús guta.
Nach sa ráiteas diúltach
Úsáid nach nuair atá an ráiteas san fhochlásal diúltach. Fanann nach mar atá roimh chonsan agus roimh ghuta, agus roimh na forainmnigh é, Ã, iad agus ea.
| Ráiteas neamhspleách | Ráiteas i bhfochlásal |
|---|---|
| Nà múinteoir Ã. | Tá a fhios agam nach múinteoir Ã. |
| Nà hé Seán an bainisteoir. | SÃlim nach é Seán an bainisteoir. |
| Nà hà Nóra an dochtúir. | Deir sé nach à Nóra an dochtúir. |
| Nà hiad sin mo chuid leabhar. | Tá a fhios agam nach iad sin mo chuid leabhar. |
| NÃ hea. | SÃlim nach ea. |
Tabhair faoi deara nach mbÃonn an h in nà hé, nà hÃ, nà hiad ná nà hea tar éis nach.
Nà chuireann nach séimhiú ná urú ar an ainmfhocal sna patrúin seo: nach múinteoir Ã, nach dochtúir é.
✓ Tá a fhios agam nach é seo do mhála.
✗ Tá a fhios agam nach hé seo do mhála.
Is é nach é an patrún anseo; ná coinnigh an h ón bhfoirm nà hé.
Quick check
Try one question now.
Check your answer when you are ready. No sign-in needed.
Coinnigh an struchtúr agus an bhrÃ
Nà athraÃonn gur, gurb ná nach an difrÃocht idir aicmiú agus ionannú. Coinnigh an struchtúr atá ag teastáil don bhrÃ.
Aicmiú: Is dochtúir à Máire. → Tá a fhios agam gur dochtúir à Máire.
Ionannú: Is à Máire an dochtúir. → Tá a fhios agam gurb à Máire an dochtúir.
Sa chéad sampla, deir tú cén post atá ag Máire. Sa dara sampla, deir tú cé hà an dochtúir atá i gceist.
Tá suÃomh an diúltaithe tábhachtach freisin:
- Nà dóigh liom gur múinteoir é: nà hé sin mo thuairim.
- Is dóigh liom nach múinteoir é: is é mo thuairim nach múinteoir é.
Is minic a bhÃonn an dá abairt gar dá chéile sa chomhrá. Ó thaobh na gramadaà de, áfach, tá an diúltú sa phrÃomhchlásal sa chéad cheann agus san fhochlásal sa dara ceann.
Ná measc an chopail agus bÃ
Baineann gur, gurb agus nach anseo leis an gcopail. Má tá tá sa ráiteas bunúsach, teastaÃonn go bhfuil nó nach bhfuil sa phatrún seo.
| Ráiteas bunúsach | Foirm tar éis SÃlim |
|---|---|
| Is múinteoir Ã. | SÃlim gur múinteoir Ã. |
| Is à an múinteoir Ã. | SÃlim gurb à an múinteoir Ã. |
| Tá sà sa seomra. | SÃlim go bhfuil sà sa seomra. |
| NÃl sà sa seomra. | SÃlim nach bhfuil sà sa seomra. |
Féach ar an ráiteas bunúsach ar dtús. Ná roghnaigh gurb dÃreach toisc go dtosaÃonn focal le guta: caithfidh struchtúr na copaile a bheith ag teastáil freisin.
Seiceáil thapa
- An chopail nó bÃ? Má tá suÃomh nó staid á chur in iúl le tá, bain úsáid as an bhfoirm chuà de bÃ.
- Ráiteas dearfach leis an gcopail? Úsáid gur roimh chonsan agus gurb roimh é, Ã, iad agus ea.
- Focal eile dar tús guta? Lean an gnáthphatrún sa nath: gurb amhlaidh, gurb ionann, ach gur as Gaillimh Ã. Le iontach, úsáidtear gur agus gurb.
- Ráiteas diúltach leis an gcopail? Úsáid nach: nach múinteoir Ã, nach à an múinteoir Ã.
- An bhfuil an bhrà slán? Coinnigh an difrÃocht idir aicmiú agus ionannú, agus seiceáil cén clásal atá diúltach.
You reached the end
You reached the endNow make it stick.
Save your progress, or start the exercises. Practice with detailed feedback after you submit, or save your progress and come back.
Was this lesson helpful?
Last updated November 5, 2026