Ar, níor agus nár san aimsir chaite
Úsáid ar, níor agus nár san aimsir chaite chun ceisteanna a chur agus abairtí diúltacha a dhéanamh, le séimhiú agus na briathra neamhrialta is coitianta.
Ceisteanna agus diúltú faoin am atá thart
Úsáid ar, níor agus nár le go leor briathra san aimsir chaite. Cabhraíonn siad leat ceist a chur, rud a dhiúltú nó iontas a chur in iúl. Tá patrúin eile ag roinnt briathra coitianta freisin.
| An cineál abairte | Sampla | An úsáid |
|---|---|---|
| Ceist | Ar dhún tú an doras? | Tá eolas uait. |
| Abairt dhiúltach | Níor dhún mé an doras. | Deir tú nach ndearna tú é. |
| Ceist dhiúltach | Nár dhún tú an doras? | Shíl tú gur dhún an duine é, nó tá iontas ort. |
Tá an doras ar oscailt anois.
— Ar dhún tú an doras aréir?
— Níor dhún. Bhí sé róthe sa seomra.
Séimhiú i ndiaidh ar, níor agus nár
Le briathra rialta, cuir ar, níor nó nár roimh an mbriathar agus cuir séimhiú air más féidir. Feiceann tú an séimhiú sa litir h: dún → dhún, bris → bhris.
| Abairt dhearfach | Ceist | Abairt dhiúltach | Ceist dhiúltach |
|---|---|---|---|
| Dhún tú é. | Ar dhún tú é? | Níor dhún tú é. | Nár dhún tú é? |
| Bhris sé é. | Ar bhris sé é? | Níor bhris sé é. | Nár bhris sé é? |
| Cheannaigh sí é. | Ar cheannaigh sí é? | Níor cheannaigh sí é. | Nár cheannaigh sí é? |
Ní chuirtear séimhiú ar l, n ná r: Ar léigh tú an leabhar? Níor rith mé inné.
Má tá d’ roimh an mbriathar san abairt dhearfach, bain é i ndiaidh ar, níor agus nár.
- D’ól tú é. → Ar ól tú é?
- D’imir sí peil. → Níor imir sí peil.
- D’fhan sé sa bhaile. → Nár fhan sé sa bhaile?
Ní choinníonn tú d’ sna patrúin seo.
✓ Ar ól tú an tae?
✗ Ar d’ól tú an tae?
Le fan, fanann an séimhiú: níor fhan, ní níor fan.
Nár: ceist dhiúltach
Úsáid nár nuair a shíleann tú go ndearna duine rud éigin agus nuair atá tú ag iarraidh é sin a sheiceáil. Is féidir iontas a chur in iúl leis freisin.
Ceist gan tuairim roimh ré:
— Ar cheannaigh tú bainne?
Shíl tú gur cheannaigh an duine bainne:
— Nár cheannaigh tú bainne? Níl aon bhainne sa chuisneoir!
San fhreagra gearr, úsáid an briathar féin. Má rinne tú an rud, tabhair freagra dearfach. Mura ndearna tú é, tabhair freagra diúltach.
| Ceist | Rinne tú é | Ní dhearna tú é |
|---|---|---|
| Ar dhún tú é? | Dhún. | Níor dhún. |
| Nár dhún tú é? | Dhún. | Níor dhún. |
Feicfidh tú nár i lár abairte freisin: Dúirt sí nár cheannaigh sí bainne. Ní ceist é sin: dúirt sí, “Níor cheannaigh mé bainne.”
Quick check
Try one question now.
Check your answer when you are ready. No sign-in needed.
Sé bhriathar a bhfuil patrún eile acu
Le bí, déan, feic, téigh, faigh agus abair, úsáid an, ní agus nach san aimsir chaite, seachas ar, níor agus nár. Foghlaim na foirmeacha seo mar aonad.
| Briathar | Ceist | Abairt dhiúltach | Ceist dhiúltach |
|---|---|---|---|
| bí | An raibh tú ann? | Ní raibh mé ann. | Nach raibh tú ann? |
| déan | An ndearna tú é? | Ní dhearna mé é. | Nach ndearna tú é? |
| feic | An bhfaca tú é? | Ní fhaca mé é. | Nach bhfaca tú é? |
| téigh | An ndeachaigh tú ann? | Ní dheachaigh mé ann. | Nach ndeachaigh tú ann? |
| faigh | An bhfuair tú é? | Ní bhfuair mé é. | Nach bhfuair tú é? |
| abair | An ndúirt tú é? | Ní dúirt mé é. | Nach ndúirt tú é? |
Ní chuirtear séimhiú ar dúirt i ndiaidh ní: Ní dúirt mé é.
Tabhair faoi deara ní bhfuair: tá bhf ann, fiú i ndiaidh ní.
Ní leanann gach briathar neamhrialta an patrún sin. Mar shampla: Ar tháinig sí? Níor tháinig sí. Nár tháinig sí?
Seicliosta gairid
- Roghnaigh an bhrí: ceist le ar, diúltú le níor, nó ceist dhiúltach le nár.
- Seiceáil an briathar: le briathar rialta, cuir séimhiú air más féidir agus ná coinnigh d’.
- Cuimhnigh ar na sé bhriathar eile: an raibh, an ndearna, an bhfaca, an ndeachaigh, an bhfuair, an ndúirt.
- Freagair leis an mbriathar: Ar dhún tú é? — Dhún. / Níor dhún.
You reached the end
You reached the endNow make it stick.
Save your progress, or start the exercises. Practice with detailed feedback after you submit, or save your progress and come back.
Was this lesson helpful?
Vocabulary in this lesson
21 words, ready to study.
Play a word to hear it, then mark it as known — or save it to study later.
Save any of these 21 words and review them later.
Focail: Ar, níor agus nár san aimsir chaite
21 wordsLast updated November 5, 2026