B1 · Intermediate

Beir, clois, ith, tabhair agus fan

Foghlaim na príomhaimsirí de bheir, clois, ith, tabhair agus fan, mar aon le ceisteanna, diúltú agus úsáid na mbriathra i gcomhthéacsanna laethúla.

By the flumi team About 6 min read 14 vocabulary words

Le beir, clois, ith, tabhair agus fan, is féidir leat cur síos a dhéanamh ar nósanna, ar eachtraí agus ar phleananna. Foghlaimeoidh tú na príomhfhoirmeacha agus conas ceisteanna agus abairtí diúltacha a dhéanamh leo.

Brí agus úsáid

Bíonn úsáidí éagsúla ag na briathra seo. Seo roinnt patrún coitianta:

Briathar Patrún úsáide Sampla
beir beir ar rud Beir ar an liathróid!
clois clois fuaim Cloisim ceol sa seomra eile.
ith ith bia Ithim leite ar maidin.
tabhair tabhair rud do dhuine Tugaim bia don mhadra gach maidin.
fan fan in áit; fan le duine Fanaim anseo go dtí a cúig.

Is briathra neamhrialta iad beir, clois, ith agus tabhair. Is briathar rialta den chéad réimniú é fan. Tá sé anseo chun an patrún rialta a chur i gcomparáid leis na patrúin eile.

Na trí phríomhaimsir

Úsáidtear an aimsir láithreach go minic le nósanna, an aimsir chaite le heachtraí atá thart, agus an aimsir fháistineach le rudaí atá le teacht. Úsáidtear sí sa tábla chun na foirmeacha a chur i gcomparáid.

Briathar Aimsir láithreach Aimsir chaite Aimsir fháistineach
beir beireann sí rug sí béarfaidh sí
clois cloiseann sí chuala sí cloisfidh sí
ith itheann sí d’ith sí íosfaidh sí
tabhair tugann sí thug sí tabharfaidh sí
fan fanann sí d’fhan sí fanfaidh sí

Tabhair aird ar leith ar na hathruithe seo:

  • beir → rug → béarfaidh;
  • clois → chuala, ach cloisfidh san fháistineach;
  • ith → d’ith → íosfaidh;
  • tabhair → tugann → thug → tabharfaidh.

Sa chéad phearsa uatha den aimsir láithreach, úsáid beirim, cloisim, ithim, tugaim agus fanaim.

Nós: Tugaim lón liom gach lá.

Inné: Thug mé lón liom inné.

Amárach: Tabharfaidh mé lón liom amárach.

Ceisteanna agus diúltú

San aimsir láithreach agus san aimsir fháistineach, úsáid an le ceist agus ní le diúltú. Cuireann an urú ar chonsan nuair is féidir; cuireann ní séimhiú air nuair is féidir.

Ráiteas Ceist Diúltú
Beireann sí ar an liathróid. An mbeireann sí ar an liathróid? Ní bheireann sí ar an liathróid.
Cloiseann tú an ceol. An gcloiseann tú an ceol? Ní chloiseann tú an ceol.
Itheann sé feoil. An itheann sé feoil? Ní itheann sé feoil.
Tugann sí cabhair duit. An dtugann sí cabhair duit? Ní thugann sí cabhair duit.
Fanann sé anseo. An bhfanann sé anseo? Ní fhanann sé anseo.

Tá an patrún céanna ann san fháistineach: an mbéarfaidh, an gcloisfidh, an íosfaidh, an dtabharfaidh, an bhfanfaidh. Is iad na foirmeacha diúltacha ná ní bhéarfaidh, ní chloisfidh, ní íosfaidh, ní thabharfaidh agus ní fhanfaidh.

San aimsir chaite, úsáid ar agus níor leis na cúig bhriathar seo:

Ráiteas Ceist Diúltú
Rug sí Ar rug sí? Níor rug sí
Chuala sí Ar chuala sí? Níor chuala sí
D’ith sí Ar ith sí? Níor ith sí
Thug sí Ar thug sí? Níor thug sí
D’fhan sí Ar fhan sí? Níor fhan sí

Ní choinnítear d’ i ndiaidh ar ná níor sna foirmeacha seo.

✓ Ar ith tú? — Níor ith mé.

✓ Ar fhan tú? — Níor fhan mé.

✗ Ar d’ith tú? — Níor d’fhan mé.

Quick check

Try one question now.

1
Ag cur síos ar ghnáthchleachtadh sa linn snámha: ar an imeall; mo dheirfiúr ar an dréimire.

Check your answer when you are ready. No sign-in needed.

Na focail a théann leis an mbriathar

Ní leor foirm an bhriathair amháin: foghlaim an patrún iomlán freisin.

Le beir ar, is é ar a nascann an briathar leis an rud a ghlacann tú.

Chaith Seán an liathróid chugam. Rug mé uirthi.

Tá an mála ag titim. Beir air!

Le tabhair, úsáid do chun an duine a fhaigheann an rud a lua. Úsáid le nuair a thugann tú rud leat ó áit go háit.

Thug mé an leabhar do Mháire. Tá an leabhar ag Máire anois.

Thug mé an leabhar liom. Bhí an leabhar i mo mhála ar an turas.

Le fan, is féidir áit a lua nó le a úsáid chun an duine nó an rud a bhfuil tú ag súil leis a lua.

Fanfaidh mé sa bhaile anocht.

Fanfaidh mé leat ag an doras go dtí go mbeidh tú réidh.

Gníomh atá ar siúl anois

Chun gníomh atá ar siúl anois a chur in iúl, is minic a úsáidtear tá + ag + ainm briathartha. Ní hionann an t-ainm briathartha agus an fhoirm ordaithe i gcónaí.

Briathar Ainm briathartha Sampla
beir breith Tá sí ag breith ar an liathróid.
clois cloisteáil Táim ag cloisteáil torainn ón gcistin.
ith ithe Tá sé ag ithe a lóin.
tabhair tabhairt Tá sí ag tabhairt cabhrach dom.
fan fanacht Táimid ag fanacht leis an mbus.

Déan idirdhealú idir an t-ordú agus an gníomh atá ar siúl: Tabhair cabhair dom! ach Tá tú ag tabhairt cabhrach dom.

Seicliosta le cuimhneamh

  1. Roghnaigh an aimsir: tugann, thug nó tabharfaidh, mar shampla.
  2. Más ceist nó diúltú é, roghnaigh an/ní nó, san aimsir chaite, ar/níor.
  3. Seiceáil an patrún: beir ar, tabhair do, tabhair leat, fan le.
  4. Le gníomh atá ar siúl, úsáid an t-ainm briathartha: ag ithe, ag tabhairt, ag fanacht.

Cuimhnigh: tá foirmeacha neamhrialta le foghlaim ag beir, clois, ith agus tabhair, ach leanann fan an patrún rialta.

You reached the end

You reached the end

Now make it stick.

Save your progress, or start the exercises. Practice with detailed feedback after you submit, or save your progress and come back.

Practice exercises

Was this lesson helpful?

Vocabulary in this lesson

14 words, ready to study.

Play a word to hear it, then mark it as known — or save it to study later.

Save any of these 14 words and review them later.

Focail: Beir, clois, ith, tabhair agus fan

14 words

Last updated November 5, 2026