Beir, clois, ith, tabhair agus fan
Foghlaim na prÃomhaimsirà de bheir, clois, ith, tabhair agus fan, mar aon le ceisteanna, diúltú agus úsáid na mbriathra i gcomhthéacsanna laethúla.
Le beir, clois, ith, tabhair agus fan, is féidir leat cur sÃos a dhéanamh ar nósanna, ar eachtraà agus ar phleananna. Foghlaimeoidh tú na prÃomhfhoirmeacha agus conas ceisteanna agus abairtà diúltacha a dhéanamh leo.
Brà agus úsáid
BÃonn úsáidà éagsúla ag na briathra seo. Seo roinnt patrún coitianta:
| Briathar | Patrún úsáide | Sampla |
|---|---|---|
| beir | beir ar rud | Beir ar an liathróid! |
| clois | clois fuaim | Cloisim ceol sa seomra eile. |
| ith | ith bia | Ithim leite ar maidin. |
| tabhair | tabhair rud do dhuine | Tugaim bia don mhadra gach maidin. |
| fan | fan in áit; fan le duine | Fanaim anseo go dtà a cúig. |
Is briathra neamhrialta iad beir, clois, ith agus tabhair. Is briathar rialta den chéad réimniú é fan. Tá sé anseo chun an patrún rialta a chur i gcomparáid leis na patrúin eile.
Na trà phrÃomhaimsir
Úsáidtear an aimsir láithreach go minic le nósanna, an aimsir chaite le heachtraà atá thart, agus an aimsir fháistineach le rudaà atá le teacht. Úsáidtear sà sa tábla chun na foirmeacha a chur i gcomparáid.
| Briathar | Aimsir láithreach | Aimsir chaite | Aimsir fháistineach |
|---|---|---|---|
| beir | beireann sà | rug sà | béarfaidh sà |
| clois | cloiseann sà | chuala sà | cloisfidh sà |
| ith | itheann sà | d’ith sà | Ãosfaidh sà |
| tabhair | tugann sà | thug sà | tabharfaidh sà |
| fan | fanann sà | d’fhan sà | fanfaidh sà |
Tabhair aird ar leith ar na hathruithe seo:
- beir → rug → béarfaidh;
- clois → chuala, ach cloisfidh san fháistineach;
- ith → d’ith → Ãosfaidh;
- tabhair → tugann → thug → tabharfaidh.
Sa chéad phearsa uatha den aimsir láithreach, úsáid beirim, cloisim, ithim, tugaim agus fanaim.
Nós: Tugaim lón liom gach lá.
Inné: Thug mé lón liom inné.
Amárach: Tabharfaidh mé lón liom amárach.
Ceisteanna agus diúltú
San aimsir láithreach agus san aimsir fháistineach, úsáid an le ceist agus nà le diúltú. Cuireann an urú ar chonsan nuair is féidir; cuireann nà séimhiú air nuair is féidir.
| Ráiteas | Ceist | Diúltú |
|---|---|---|
| Beireann sà ar an liathróid. | An mbeireann sà ar an liathróid? | Nà bheireann sà ar an liathróid. |
| Cloiseann tú an ceol. | An gcloiseann tú an ceol? | Nà chloiseann tú an ceol. |
| Itheann sé feoil. | An itheann sé feoil? | Nà itheann sé feoil. |
| Tugann sà cabhair duit. | An dtugann sà cabhair duit? | Nà thugann sà cabhair duit. |
| Fanann sé anseo. | An bhfanann sé anseo? | Nà fhanann sé anseo. |
Tá an patrún céanna ann san fháistineach: an mbéarfaidh, an gcloisfidh, an Ãosfaidh, an dtabharfaidh, an bhfanfaidh. Is iad na foirmeacha diúltacha ná nà bhéarfaidh, nà chloisfidh, nà Ãosfaidh, nà thabharfaidh agus nà fhanfaidh.
San aimsir chaite, úsáid ar agus nÃor leis na cúig bhriathar seo:
| Ráiteas | Ceist | Diúltú |
|---|---|---|
| Rug sà | Ar rug sÃ? | NÃor rug sà |
| Chuala sà | Ar chuala sÃ? | NÃor chuala sà |
| D’ith sà | Ar ith sÃ? | NÃor ith sà |
| Thug sà | Ar thug sÃ? | NÃor thug sà |
| D’fhan sà | Ar fhan sÃ? | NÃor fhan sà |
Nà choinnÃtear d’ i ndiaidh ar ná nÃor sna foirmeacha seo.
✓ Ar ith tú? — NÃor ith mé.
✓ Ar fhan tú? — NÃor fhan mé.
✗ Ar d’ith tú? — NÃor d’fhan mé.
Quick check
Try one question now.
Check your answer when you are ready. No sign-in needed.
Na focail a théann leis an mbriathar
Nà leor foirm an bhriathair amháin: foghlaim an patrún iomlán freisin.
Le beir ar, is é ar a nascann an briathar leis an rud a ghlacann tú.
Chaith Seán an liathróid chugam. Rug mé uirthi.
Tá an mála ag titim. Beir air!
Le tabhair, úsáid do chun an duine a fhaigheann an rud a lua. Úsáid le nuair a thugann tú rud leat ó áit go háit.
Thug mé an leabhar do Mháire. Tá an leabhar ag Máire anois.
Thug mé an leabhar liom. Bhà an leabhar i mo mhála ar an turas.
Le fan, is féidir áit a lua nó le a úsáid chun an duine nó an rud a bhfuil tú ag súil leis a lua.
Fanfaidh mé sa bhaile anocht.
Fanfaidh mé leat ag an doras go dtà go mbeidh tú réidh.
GnÃomh atá ar siúl anois
Chun gnÃomh atá ar siúl anois a chur in iúl, is minic a úsáidtear tá + ag + ainm briathartha. Nà hionann an t-ainm briathartha agus an fhoirm ordaithe i gcónaÃ.
| Briathar | Ainm briathartha | Sampla |
|---|---|---|
| beir | breith | Tá sà ag breith ar an liathróid. |
| clois | cloisteáil | Táim ag cloisteáil torainn ón gcistin. |
| ith | ithe | Tá sé ag ithe a lóin. |
| tabhair | tabhairt | Tá sà ag tabhairt cabhrach dom. |
| fan | fanacht | Táimid ag fanacht leis an mbus. |
Déan idirdhealú idir an t-ordú agus an gnÃomh atá ar siúl: Tabhair cabhair dom! ach Tá tú ag tabhairt cabhrach dom.
Seicliosta le cuimhneamh
- Roghnaigh an aimsir: tugann, thug nó tabharfaidh, mar shampla.
- Más ceist nó diúltú é, roghnaigh an/nà nó, san aimsir chaite, ar/nÃor.
- Seiceáil an patrún: beir ar, tabhair do, tabhair leat, fan le.
- Le gnÃomh atá ar siúl, úsáid an t-ainm briathartha: ag ithe, ag tabhairt, ag fanacht.
Cuimhnigh: tá foirmeacha neamhrialta le foghlaim ag beir, clois, ith agus tabhair, ach leanann fan an patrún rialta.
You reached the end
You reached the endNow make it stick.
Save your progress, or start the exercises. Practice with detailed feedback after you submit, or save your progress and come back.
Was this lesson helpful?
Vocabulary in this lesson
14 words, ready to study.
Play a word to hear it, then mark it as known — or save it to study later.
Save any of these 14 words and review them later.
Focail: Beir, clois, ith, tabhair agus fan
14 wordsLast updated November 5, 2026