Trí, thar, idir agus um
Úsáid trí, thar, idir agus um le gluaiseacht, suíomh, am agus ábhar a chur in iúl; foghlaim na hathruithe tosaigh agus foirmeacha coitianta mar eatarthu.
Ceithre réamhfhocal le bríonna éagsúla
Úsáideann tú trí, thar, idir agus um le gluaiseacht, suíomh, am agus ábhar a chur in iúl. Foghlaimeoidh tú na príomhbhríonna, na hathruithe tosaigh agus roinnt foirmeacha a úsáidtear le forainmneacha.
| Réamhfhocal | Príomhúsáid | Sampla |
|---|---|---|
| trí | gluaiseacht isteach i rud agus amach as | Shiúil mé trí thollán. |
| thar | gluaiseacht go dtí an taobh eile de rud | Léim an madra thar bhalla. |
| idir | suíomh i lár dhá rud | Tá an banc idir an siopa agus an scoil. |
| um | am nó ábhar, i nathanna áirithe | Tagann siad abhaile um Nollaig. |
Trí agus thar: cén bealach?
Le trí, téann tú isteach i rud nó i spás agus ar aghaidh ann. Le thar, téann tú go dtí an taobh eile de rud, nó téann tú ar aghaidh agus fágann tú i do dhiaidh é.
Bhí an geata ar oscailt. Chuaigh sí tríd an ngeata.
Bhí an geata dúnta. Dhreap sí thar an ngeata.
Níor stop an bus ag an scoil. Chuaigh sé thar an scoil.
Ní gluaiseacht amháin a chuireann na réamhfhocail seo in iúl:
- trí Ghaeilge: úsáid na Gaeilge mar mheán — Déantar an obair trí Ghaeilge.
- thar lear: i dtír eile nó go tír eile — Tá sí ag obair thar lear.
- thar le méid: níos mó ná an méid sin — Bhí thar chéad duine ann.
Samhlaigh an bealach: tríd an tollán, ach thar an mballa. Ní gá go gciallódh thar gluaiseacht os cionn ruda: is féidir dul thar an siopa gan dul isteach ann.
Idir: dhá áit, dhá am nó dhá thaobh
Is é idir … agus … an bunphatrún. Úsáidtear é le háit, le ham agus le caidreamh.
Tá an chathaoir idir an bord agus an fhuinneog.
Beidh mé ann idir a trí agus a ceathair.
Tá difríocht idir an dá phictiúr.
Bhí comhrá idir Máire agus Seán.
Ní shéimhítear ainmfhocal díreach i ndiaidh idir nuair is é an bhrí atá leis ná suíomh nó caidreamh idir rudaí: idir tithe, idir cairde.
Tá úsáid eile ann: is féidir le idir … agus … dhá ghrúpa a chur san áireamh le chéile. Sa chiall sin, cuirtear séimhiú ar ainmfhocal nuair is féidir é.
Bhí gach duine ag canadh, idir fhir agus mhná.
Ciallaíonn sé seo go raibh na fir agus na mná araon ag canadh.
Quick check
Try one question now.
Check your answer when you are ready. No sign-in needed.
Um: am agus ábhar
Feictear um i nathanna ama, go háirithe le féilte:
- Tagann an teaghlach le chéile um Nollaig.
- Téimid ar saoire um Cháisc.
Feictear um freisin roimh ábhar i dteanga fhoirmiúil, mar shampla i dteidil dlíthe, coistí agus eagraíochtaí.
Tá sí ar choiste um shábháilteacht.
Is í an tsábháilteacht ábhar oibre an choiste.
Ní hionann um agus faoi i ngach comhthéacs. Sa ghnáthchaint, is nádúrtha Táimid ag caint faoin obair a rá. Tá um coitianta i nathanna ama áirithe agus i dteidil fhoirmiúla; ní gá é a chur in áit faoi go ginearálta.
Athruithe tosaigh agus foirmeacha úsáideacha
Cuireann trí, thar agus um séimhiú ar ainmfhocal gan alt, nuair is féidir é: trí fhuinneog, thar dhroichead, um Cháisc. Ní athraíonn gach litir: fanann Nollaig mar atá in um Nollaig.
Roimh an alt uatha an, déantar tríd de trí. Seo roinnt samplaí leis an alt de réir an chórais láir sa Chaighdeán:
| Gan alt | Leis an alt |
|---|---|
| trí fhuinneog | tríd an bhfuinneog |
| trí thollán | tríd an tollán |
| thar bhalla | thar an mballa |
| thar dhroichead | thar an droichead |
Sna patrúin seo leis an alt, ní chuirtear urú ar d ná t. Tá córas an tséimhithe le cloisteáil freisin i gcanúintí áirithe; is é an córas láir atá sna samplaí thuas.
Nuair a thagraíonn tú do rud atá luaite cheana, úsáidtear foirm chomhcheangailte den réamhfhocal agus den fhorainm.
| Rud atá luaite | Foirm agus sampla |
|---|---|
| an tollán | Chuaigh muid tríd. |
| an fhuinneog | D'fhéach sí tríthi. |
| an siopa | Shiúil mé thairis. |
| beirt daoine | Bhí bord eatarthu. |
Seiceáil thapa
- An bhfuil gluaiseacht isteach i rud agus ar aghaidh ann? Roghnaigh trí.
- An bhfuil gluaiseacht go dtí an taobh eile, nó ar aghaidh gan stopadh? Roghnaigh thar.
- An bhfuil dhá áit, dhá am nó dhá thaobh i gceist? Úsáid idir … agus ….
- An nath ama nó teideal foirmiúil atá ann? D'fhéadfadh um a bheith oiriúnach.
Cuimhnigh ar na patrúin: trí thollán, thar bhalla, idir tithe, um Cháisc — agus tríd an tollán leis an alt.
You reached the end
You reached the endNow make it stick.
Save your progress, or start the exercises. Practice with detailed feedback after you submit, or save your progress and come back.
Was this lesson helpful?
Vocabulary in this lesson
15 words, ready to study.
Play a word to hear it, then mark it as known — or save it to study later.
Save any of these 15 words and review them later.
Focail: Trí, thar, idir agus um
15 wordsLast updated November 5, 2026