Dá mhéad agus is ea: comhghaol
An comhghaol le dá mhéad agus is ea: méadú agus laghdú a nascadh, foirmeacha comparáideacha a roghnú agus ord na bhfocal sna habairtí a úsáid go cruinn.
Dhá athrú a nascadh
Úsáideann tú dá mhéad … is ea … chun dhá athrú a cheangal le chéile. De réir mar a athraíonn rud amháin, athraíonn rud eile freisin. Comhghaol a thugtar ar an ngaol seo.
Dá mhéad a chleachtann tú, is ea is fearr a éiríonn leat.
Nuair a dhéanann tú níos mó cleachtaidh, éiríonn níos fearr leat.
Ní gá gur méadú atá sa dá chuid. Is féidir méadú agus laghdú a nascadh freisin:
Dá mhéad a chleachtann tú, is ea is lú cabhrach a theastaíonn uait.
An bunphatrún
Tá dhá chuid san abairt: cuid a thosaíonn le dá, agus cuid a léiríonn an t-athrú eile.
| Cuid | Feidhm | Sampla |
|---|---|---|
| Dá + ainmfhocal céime nó foirm chomparáideach | An chéad athrú | Dá luaithe a thosaíonn tú |
| is ea + is + foirm chomparáideach | An t-athrú a théann leis | is ea is luaithe a chríochnaíonn tú |
Dá luaithe a thosaíonn tú, is ea is luaithe a chríochnaíonn tú.
Cuir camóg idir an dá chuid chun an struchtúr a dhéanamh soiléir.
Ní leor is ea leis féin roimh an bhfoirm chomparáideach sa phatrún seo.
✓ Dá mhéad a chleachtann tú, is ea is fearr a éiríonn leat.
✗ Dá mhéad a chleachtann tú, is ea fearr a éiríonn leat.
Na foirmeacha is úsáidí
Foghlaim na péirí seo. Tabhair faoi deara nach ionann an fhoirm i ndiaidh dá agus an fhoirm i ndiaidh is i gcónaí.
| Brí | Sa chéad chuid | Sa dara cuid | Míniú |
|---|---|---|---|
| Méid níos mó | dá mhéad | is ea is mó | Ainmfhocal céime is ea méad; foirm chomparáideach is ea mó. |
| Méid níos lú | dá laghad | is ea is lú | Ainmfhocal céime is ea laghad; foirm chomparáideach is ea lú. |
| Am níos luaithe | dá luaithe | is ea is luaithe | An fhoirm chomparáideach chéanna sa dá chuid. |
| Fad níos mó | dá fhaide | is ea is faide | Séimhiú ar faide i ndiaidh dá. |
| Deacracht níos mó | dá dheacra | is ea is deacra | Séimhiú ar deacra i ndiaidh dá. |
Cuireann dá sa phatrún comhghaoil seo séimhiú ar an bhfocal a leanann é, más féidir é a shéimhiú: méad → dá mhéad, faide → dá fhaide, deacra → dá dheacra. Ní athraíonn l i dá laghad ná i dá luaithe.
Ní gá an péire céanna a úsáid sa dá chuid. Roghnaigh na foirmeacha de réir na brí atá uait.
- Dá mhéad a léann tú, is ea is mó a fhoghlaimíonn tú.
- Dá laghad a chodlaíonn tú, is ea is tuirsí a bhíonn tú.
- Dá fhaide a fhanann tú, is ea is lú ama a bhíonn agat.
Quick check
Try one question now.
Check your answer when you are ready. No sign-in needed.
Briathar nó ainmfhocal ina dhiaidh
Nuair a leanann briathar an ainmfhocail chéime nó na foirme comparáidí sna samplaí seo, úsáidtear a coibhneasta. Lean gnáthrialacha an choibhnis dhírigh: mar shampla, a léann, a thosaíonn, a fhoghlaimíonn.
Dá mhéad a léann tú, is ea is mó a fhoghlaimíonn tú.
Is féidir ainmfhocal a bheith sa struchtúr freisin:
Dá mhéad ama a chaitheann tú leis an obair, is ea is fearr an toradh.
Anseo, baineann dá mhéad leis an méid ama. Ní gá briathar a chur i ndiaidh is fearr an toradh: is struchtúr leis an gcopail é.
Dá dheacra an obair, is ea is mó ama a theastaíonn uait.
Sa chéad chuid den abairt seo, leanann an obair an fhoirm dá dheacra go díreach.
Bain úsáid as patrúin iomlána mar threoir: dá mhéad ama, is mó ama, dá dheacra an obair, is fearr an toradh. Ná cuir a isteach mura bhfuil gá leis an nasc coibhneasta.
An aimsir chaite agus an modh coinníollach
Ní bhaineann an comhghaol leis an aimsir láithreach amháin. Nuair atá an chomparáid sa dara cuid san aimsir chaite nó sa mhodh coinníollach, úsáidtear ba in áit is roimh an bhfoirm chomparáideach. Fanann is ea mar atá. Cuireann ba séimhiú ar na foirmeacha sna samplaí seo: ba mhó, ba fhearr.
- An aimsir chaite: Dá mhéad a léigh sí, is ea ba mhó a d'fhoghlaim sí.
- An modh coinníollach: Dá mhéad a chleachtfá, is ea ba fhearr a d'éireodh leat.
Sa chéad sampla, déantar cur síos ar dhá athrú a tharla san am atá thart. Sa dara ceann, déantar cur síos ar an ngaol a bheadh idir níos mó cleachtaidh agus toradh níos fearr.
Leagan níos giorra agus brí dá
Is féidir is ea a fhágáil ar lár. Fanann is (nó ba san aimsir chaite nó sa mhodh coinníollach) roimh an bhfoirm chomparáideach sa dara cuid:
- Dá mhéad a léann tú, is ea is mó a fhoghlaimíonn tú.
- Dá mhéad a léann tú, is mó a fhoghlaimíonn tú.
Tá an comhghaol céanna sa dá leagan.
Ná measc an patrún seo le dá coinníollach. In Dá mbeadh am agam, rachainn amach, tá coinníoll á chur in iúl. In Dá mhéad ama atá agam, is ea is mó a léim, tá dhá mhéid á gceangal. Cuireann dá coinníollach urú ar an mbriathar: dá mbeadh. Cuireann dá an chomhghaoil séimhiú ar an ainmfhocal céime nó ar an bhfoirm chomparáideach: dá mhéad, dá fhaide, dá dheacra. Ní éilíonn dá mhéad an modh coinníollach leis féin.
Seicliosta don abairt
- Aithin an dá athrú: an méadú, laghdú, fad nó am atá i gceist?
- Roghnaigh an chéad fhoirm: dá mhéad, dá laghad, dá luaithe nó foirm oiriúnach eile.
- Ceangail an dara hathrú leis trí is ea is … nó an leagan níos giorra is …; úsáid ba in áit an is roimh an bhfoirm chomparáideach más san aimsir chaite nó sa mhodh coinníollach atá an chomparáid.
- Seiceáil an nasc leis an mbriathar nó leis an ainmfhocal a leanann.
Dá mhéad a chleachtann tú, is ea is éasca an obair.
You reached the end
You reached the endNow make it stick.
Save your progress, or start the exercises. Practice with detailed feedback after you submit, or save your progress and come back.
Was this lesson helpful?
Last updated November 5, 2026