B2 · Upper Intermediate

Ionas go, ar eagla go agus sula: cuspóir agus réamhchúram

Foghlaim conas ionas go, ar eagla go agus sula a úsáid chun cuspóir, réamhchúram agus ord ama a chur in iúl, leis na foirmeacha cearta briathartha.

By the flumi team About 10 min read 19 vocabulary words

Cuspóir, réamhchúram nó ord ama?

Úsáideann tú ionas go chun cuspóir a chur in iúl, ar eagla go chun réamhchúram a mhíniú, agus sula chun ord ama a léiriú. Cabhraíonn na nascóirí seo leat a rá cén fáth a ndéanann tú rud agus cad is gá a dhéanamh roimh eachtra eile.

Nascóir An bhrí Sampla
ionas go Toradh atá uait Labhair go soiléir ionas go dtuigfidh gach duine thú.
ar eagla go Rud a d’fhéadfadh tarlú agus tú ag ullmhú dó Beir leat cóta ar eagla go mbeidh sé fuar.
sula Roimh ghníomh nó eachtra eile Léigh na treoracha sula dtosóidh tú.

An fhoirm bhriathartha tar éis an nascóra

Baineann na rialacha céanna foirme leis na trí nascóir, mar sin foghlaim anseo iad. Sna codanna ina dhiaidh seo, díreoimid ar an mbrí.

Tar éis go in ionas go agus ar eagla go, agus tar éis sula, úsáid foirm spleách an bhriathair agus urú nuair is féidir: beidh → go mbeidh, bheadh → go mbeadh, tosóidh → sula dtosóidh. Ní féidir urú a chur ar s, mar sin scríobhtar sula seolfaidh. Sa diúltach, tagann nach in áit go, le hurú freisin: ionas nach gcloisfeadh, ar eagla nach mbeidh.

San aimsir chaite rialta, athraíonn an mhír go gur, nár agus sular, le séimhiú nuair is cuí: ionas gur thuig, ionas nár bhris, ar eagla gur fhág, sular dhún. Ní chuirtear séimhiú ar ghuta: ionas gur éirigh.

Coinníonn sé bhriathar go, nach agus sula san aimsir chaite. Foghlaim iad mar ghrúpa:

  • bhí → go raibh, sula raibh
  • chuaigh → go ndeachaigh, sula ndeachaigh
  • chonaic → go bhfaca, sula bhfaca
  • dúirt → go ndúirt, sula ndúirt
  • rinne → go ndearna, sula ndearna
  • fuair → go bhfuair, sula bhfuair

Ní gá gas difriúil a bheith ann chun baint leis an ngrúpa seo: in dúirt → ndúirt agus fuair → bhfuair, cuirtear urú ar an ngas céanna.

Ná scríobh sular bhí ná sular chuaigh. Ní leanann gach briathar neamhrialta an patrún céanna, áfach: ní bhaineann tar leis an ngrúpa seo, agus deirtear gur tháinig agus sular tháinig, mar a dhéantar le briathra rialta.

Foirm gan nascóir Le nascóir An t-athrú
tuigfidh ionas go dtuigfidh Urú ar t
chloisfeadh ionas nach gcloisfeadh Urú in áit séimhithe ar c tar éis nach
chaillfeá ar eagla go gcaillfeá Urú in áit séimhithe ar c
beidh ar eagla go mbeidh Urú ar b
d’éirigh ionas gur éirigh gur san aimsir chaite; fágtar d’ ar lár
d’fhág ar eagla gur fhág gur agus séimhiú; fágtar d’ ar lár
tosóidh sula dtosóidh Urú ar t
thosaigh sular thosaigh Séimhiú san aimsir chaite rialta
bhí sula raibh Foirm spleách raibh
chuaigh sula ndeachaigh Foirm spleách deachaigh agus urú
chonaic sula bhfaca Foirm spleách faca agus urú
dúirt sula ndúirt Urú ar d
rinne sula ndearna Foirm spleách dearna agus urú
fuair sula bhfuair Urú ar f

Ná cuir go breise i ndiaidh sula.

✓ Seiceáil an liosta sula dtosóidh tú.

✗ Seiceáil an liosta sula go dtosóidh tú.

Ionas go: an toradh atá uait

Ceanglaíonn ionas go gníomh leis an toradh atá beartaithe agat. Nuair a chuireann sé cuspóir in iúl, ní dhearbhaíonn sé gur baineadh an toradh amach.

Fágfaidh mé an doras ar oscailt ionas go mbeidh tú in ann teacht isteach.

D’fhág mé an doras ar oscailt ionas go mbeadh sí in ann teacht isteach.

Sa chéad sampla, tá an toradh fós romhainn. Sa dara ceann, bhí an toradh beartaithe nuair a rinneadh an gníomh san am atá thart.

  • Úsáidtear an aimsir fháistineach go minic le cuspóir atá romhainn: ionas go mbeidh, ionas go dtuigfidh.
  • Úsáidtear an modh coinníollach go minic le cuspóir a bhí beartaithe san am atá thart: ionas go mbeadh, ionas go dtuigfeadh.
  • Más é gan rud a dhéanamh an cuspóir, úsáid ionas nach: Dhún mé an doras ionas nach gcloisfeadh siad an torann.

Is féidir toradh a tharla i ndáiríre a chur in iúl freisin le ionas gur agus an aimsir chaite: D’oibrigh sí go crua ionas gur éirigh léi. Sa sampla seo, deirtear gur éirigh léi; ní cuspóir beartaithe amháin atá i gceist.

Sa diúltach, cuireann ionas nár toradh iarbhír in iúl: Rinne sí go cúramach é ionas nár bhris sí é. Níor bhris sí é. Chun an cuspóir beartaithe amháin a chur in iúl, abair Rinne sí go cúramach é ionas nach mbrisfeadh sí é.

Is patrúin choitianta iad seo, ní riail mheicniúil a bhaineann le haimsir an phríomhbhriathair amháin. Roghnaigh an fhoirm de réir an ama agus an toraidh atá i gceist.

Ar eagla go: ullmhú do rud a d’fhéadfadh tarlú

Le ar eagla go, déanann tú rud mar réamhchúram. Ní gá go dtarlóidh an eachtra eile, ach ba mhaith leat a bheith ullamh di.

Sábháil cóip eile ar eagla go gcaillfeá an bhunchóip.

Beir leat scáth fearthainne ar eagla go mbeidh sé ag cur báistí.

Thug mé bia liom ar eagla go mbeadh ocras orm.

Tá an modh coinníollach coitianta anseo: go gcaillfeá, go mbeadh. Cuireann sé féidearthacht in iúl. Tá an aimsir fháistineach indéanta freisin nuair atá eachtra amach anseo i gceist: go mbeidh.

Sa diúltach, úsáid ar eagla nach: Beir leat cóta ar eagla nach mbeidh sé te. Is é an réamhchúram anseo ná ullmhú don fhéidearthacht nach mbeidh an aimsir te.

Úsáidtear ar eagla gur freisin le rud a d’fhéadfadh a bheith tarlaithe cheana: Seiceáil an fillteán ar eagla gur fhág tú an ticéad ann. Ní dhearbhaíonn sé seo gur fhág tú ann é; is féidearthacht í atá á seiceáil agat. Leis na sé bhriathar i gCuid 2, coinnítear go: Chuir mé glaoch uirthi ar eagla go raibh sí caillte.

San aimsir chaite rialta, is é ar eagla nár an diúltach: Seiceáil an teachtaireacht ar eagla nár luaigh tú an dáta inti. Leis na sé bhriathar, coinnítear nach: Cuir glaoch uirthi ar eagla nach bhfuair sí an teachtaireacht.

Ní gá gur drochrud é an rud a luaitear. D’fhéadfá a rá: Beir leat peann ar eagla go mbeidh ort d’ainm a scríobh. Is é an t-ullmhúchán atá tábhachtach.

Ná cuir ionas go in áit ar eagla go gan an bhrí a sheiceáil.

Thug mé bia liom ar eagla go mbeadh ocras orm. — Bhí mé ullamh don ocras.

Thug mé bia liom ionas go mbeadh ocras orm. — Cuireann sé seo in iúl gurbh é an t-ocras an toradh a bhí uaim. Tá an abairt indéanta ó thaobh na gramadaí de, ach ní hé an gnáthchuspóir atá i gceist.

Quick check

Try one question now.

1
Tá an t-óstán i sráid bheag taobh thiar den stáisiún. Seolfaidh mé léarscáil chugat mbeidh tú in ann é a aimsiú.

Check your answer when you are ready. No sign-in needed.

Sula: an rud a dhéantar ar dtús

Léiríonn sula ord ama. Ní chuireann sé cuspóir ná eagla in iúl as féin, cé gur féidir leis a bheith in abairt faoi réamhchúram.

Seiceálaim an seoladh sula seolaim an teachtaireacht.

Seiceáil an seoladh sula seolfaidh tú an teachtaireacht.

Sheiceáil mé an seoladh sular sheol mé an teachtaireacht.

Sa chéad sampla, is nós atá ann. Sa dara ceann, níl an teachtaireacht seolta fós. Sa tríú ceann, tá an dá ghníomh thart.

Is féidir an modh coinníollach a úsáid tar éis sula freisin: D’imigh sí sula dtiocfadh sé. Nuair a d’imigh sí, ní raibh sé tagtha fós; ní deir an abairt gur tháinig sé ina dhiaidh sin.

Leis na sé bhriathar i gCuid 2, fanann sula san aimsir chaite:

D’ith mé sula ndeachaigh mé amach.

Bhí an scéal cloiste agam sula bhfaca mé í.

Malairtí a chloisfidh tú

Is iad ionas go, ar eagla go agus sula na foirmeacha is sábháilte i scríbhneoireacht chaighdeánach. Ag an leibhéal seo, caithfidh tú na malairtí seo a aithint freisin nuair a léann nó a chloiseann tú iad. Tá an bhrí chéanna acu sna samplaí seo.

Nascóir sa cheacht seo Malairt Cá háit a mbuailfidh tú léi Sampla
sula sara Gaeilge na Mumhan sara dtiocfadh sé
sula sul má Gaeilge Chonnacht agus Uladh sul má thagann sé
ar eagla go ar fhaitíos go Gaeilge Chonnacht go háirithe ar fhaitíos go mbeidh sé fuar
ionas go chun go Caint agus scríbhneoireacht i gcoitinne chun go dtuigfidh gach duine thú
ionas go sa chaoi go Gaeilge Chonnacht go háirithe sa chaoi go dtuigfidh gach duine thú

Tabhair faoi deara nach gcuireann sul má urú ar an mbriathar: is é má a thagann roimhe, agus cuireann sé séimhiú air.

Seiceáil an bhrí sula roghnaíonn tú

  1. An bhfuil tú ag míniú an toraidh atá uait? Roghnaigh ionas go: Cuirfidh mé an eochair anseo ionas go mbeidh tú in ann í a fháil.
  2. An bhfuil tú ag ullmhú do rud a d’fhéadfadh tarlú? Roghnaigh ar eagla go: Beir leat eochair ar eagla go mbeidh an doras faoi ghlas.
  3. An bhfuil tú ag rá cén gníomh a thagann ar dtús? Roghnaigh sula: Tóg an eochair sula ndúnfaidh tú an doras.

Is í an difríocht lárnach: toradh atá uait, féidearthacht a n-ullmhaíonn tú di, nó ord ama.

You reached the end

You reached the end

Now make it stick.

Save your progress, or start the exercises. Practice with detailed feedback after you submit, or save your progress and come back.

Practice exercises

Was this lesson helpful?

Vocabulary in this lesson

19 words, ready to study.

Play a word to hear it, then mark it as known — or save it to study later.

Save any of these 19 words and review them later.

Focail: Ionas go, ar eagla go agus sula: cuspóir agus réamhchúram

19 words

Last updated November 5, 2026