Ó, chuig agus as: gluaiseacht agus foinse
Foghlaim conas ó, chuig agus as a úsáid le foinse, ceann scríbe agus gluaiseacht amach a chur in iúl, agus na hathruithe i bhfoirmeacha mar ón mbanc.
Cá as agus cén áit?
Úsáid ó, chuig agus as chun labhairt faoi thuras nó faoi fhoinse ruda. Léiríonn ó an áit a dtosaíonn tú, chuig an áit a dtéann tú, agus as gluaiseacht ón taobh istigh amach.
| Réamhfhocal | An bhrí | Sampla |
|---|---|---|
| ó | an áit a dtosaíonn an turas | Tá mé ag teacht ó Chorcaigh. |
| chuig | an áit a bhfuil tú ag dul | Tá mé ag dul chuig an mbanc. |
| as | ón taobh istigh amach | Tá mé ag teacht as an siopa. |
Ó: tús turais agus foinse
Cuireann ó séimhiú ar chonsan nuair is féidir: Corcaigh → ó Chorcaigh, Pól → ó Phól.
Tá an bus ag teacht ó Ghaillimh.
Fuair mé litir ó Phól.
Sa chéad sampla, tosaíonn turas an bhus i nGaillimh. Sa dara sampla, is é Pól a sheol an litir: is é foinse na litreach é.
Tagann ó + an le chéile mar ón. Le na, scríobh ó na mar dhá fhocal.
- Tá mé ag teacht ón mbanc.
- Fuair mé teachtaireacht ón múinteoir.
- Fuair mé bronntanas ó na páistí.
Tá foirmeacha ar leith ann leis na forainmneacha: uaim (ó + mé), chugam (chuig + mé) agus asam (as + mé). Tugtar forainmneacha réamhfhoclacha orthu. Mar shampla: Fuair mé litir ó Phól → Fuair mé litir uaidh.
Chuig: ceann scríbe
Is é an ceann scríbe an áit a bhfuil tú ag dul. Úsáid chuig roimh áit nó roimh dhuine. Ní chuireann chuig féin séimhiú ná urú ar an ainmfhocal.
Le logainm gan alt, is gnách go a úsáid chun ceann scríbe a chur in iúl. Is féidir go dtí a úsáid freisin:
- Tá mé ag dul go Corcaigh.
- Tá mé ag dul go dtí Corcaigh.
Cuir iad sin i gcomparáid le Tá mé ag dul chuig an mbanc. Ní gá chuig a úsáid le gach ceann scríbe.
Tá Aoife ag dul chuig an scoil.
Tá mé ag dul chuig Seán tar éis lóin.
Sheol mé litir chuig Máire.
Sa sampla deireanach, téann an litir chuig Máire. Ní hé an duine a scríobh an litir atá ag taisteal.
Is féidir ó agus chuig a úsáid le chéile:
Sheol Pól litir ó Ghaillimh chuig Máire i gCorcaigh.
Quick check
Try one question now.
Check your answer when you are ready. No sign-in needed.
As: amach agus bunús
Úsáid as nuair a thagann duine nó rud ón taobh istigh amach. Ní chuireann as féin séimhiú ná urú ar an ainmfhocal.
Thóg mé an leabhar as mo mhála.
Tháinig an cat as an mbosca.
Úsáidtear as freisin chun a rá cén áit arb as do dhuine. Ní gá go mbeadh an duine ag taisteal anois.
Cá as thú? — Is as Corcaigh mé.
Is as Corcaigh mé: sin m’áit dúchais.
Tá mé ag teacht ó Chorcaigh: sin an áit ar thosaigh mo thuras. B’fhéidir nach as Corcaigh mé ó dhúchas.
Uaireanta, is féidir ó nó as a úsáid, ach bíonn béim dhifriúil ann:
- Tháinig sí ón siopa: is é an siopa tús an turais.
- Tháinig sí as an siopa: bhí sí istigh sa siopa agus tháinig sí amach.
An t-alt agus seiceáil thapa
Leis an alt an, bíonn urú i bhfoirmeacha coitianta mar seo:
| Ainmfhocal | Le ó | Le chuig | Le as |
|---|---|---|---|
| banc | ón mbanc | chuig an mbanc | as an mbanc |
| bosca | ón mbosca | chuig an mbosca | as an mbosca |
| siopa | ón siopa | chuig an siopa | as an siopa |
| doras | ón doras | chuig an doras | as an doras |
| teach | ón teach | chuig an teach | as an teach |
| oifig | ón oifig | chuig an oifig | as an oifig |
Ní chuirtear urú ar d, t ná s i ndiaidh an ailt sna patrúin seo. Mar sin, ní athraíonn tús doras, teach ná siopa. Ní chuirtear n- roimh ghuta ach oiread: scríobhtar ón oifig.
Is é córas an uraithe atá sna samplaí leis an alt anseo. Cloisfidh tú séimhiú ina áit i roinnt canúintí, mar shampla ón bhanc. Is patrún canúnach bailí é sin freisin.
Sula roghnaíonn tú an réamhfhocal, smaoinigh ar an mbrí:
- Tús turais nó foinse? Úsáid ó: litir ó Phól.
- Ceann scríbe? Úsáid chuig: litir chuig Máire; le logainm gan alt, is gnách go: ag dul go Corcaigh.
- Ón taobh istigh amach? Úsáid as: leabhar as an mbosca.
- Áit dúchais? Úsáid an patrún Is as Corcaigh mé.
You reached the end
You reached the endNow make it stick.
Save your progress, or start the exercises. Practice with detailed feedback after you submit, or save your progress and come back.
Was this lesson helpful?
Vocabulary in this lesson
18 words, ready to study.
Play a word to hear it, then mark it as known — or save it to study later.
Save any of these 18 words and review them later.
Focail: Ó, chuig agus as: gluaiseacht agus foinse
18 wordsLast updated November 5, 2026