C1 · Advanced

Ac si, tamquam, velut: comparatio hypothetica

Disce quomodo ac si, tamquam et velut comparationem hypotheticam inducant, quibus modis ac temporibus utantur et quomodo a comparatione vera differant.

By the flumi team About 5 min read 9 vocabulary words

Res proposita, non affirmata

Cum dicis aliquem tamquam dominum agere, eius mores cum domini moribus comparas; non eo ipso affirmas eum dominum esse. Ac si, tamquam, velut comparationem hypotheticam inducere possunt: res cogitatione proponitur, ad quam actio vel habitus aestimetur.

Hic disces particulas apte eligere, tempora coniunctivi interpretari atque comparationem a condicione et a simplici similitudine distinguere. Exempla ad doctrinam illustrandam composita sunt.

Servus imperat, tamquam dominus sit.

Servus revera imperat; eum dominum esse non affirmatur. Domini persona ad eius imperandi rationem illustrandam fingitur.

Particulae et structura

In comparatione hypothetica verbum propositionis comparativae coniunctivo ponitur. Particulae non omnes eodem modo construuntur.

Particula Structura usitata Exemplum
ac si Saepe respondet ad ita, sic, perinde vel aeque. Mecum agit perinde ac si frater eius sim.
tamquam Sola comparationem hypotheticam inducere potest. Loquitur, tamquam omnia sciat.
tamquam si Si expresse additur. Loquitur, tamquam si omnia sciat.
velut Sola quoque cum coniunctivo ponitur. Tacet, velut nihil audiat.
velut si Comparatio per si explicatur. Tacet, velut si nihil audiat.

Tamquam si et velut si non sunt vitiosa: si addi potest, quamquam ad comparationem hypotheticam significandam non semper necessarium est. Contra, in structura ac si, si non ita omittitur ut eadem constructio integra maneat.

Hae particulae non certos inter se gradus falsitatis distribuunt. Ne statuas rem post tamquam minus probabilem esse quam post velut: sensus e tota sententia petendus est.

Tempora et consecutio

In his comparationibus tempora plerumque secundum consecutionem temporum eliguntur. Discerne utrum res comparationis cum actione principali simul cogitetur an ea anterior sit.

Tempus verbi principalis Res simul cogitata Res anterior
Praesens Loquitur, tamquam omnia sciat. Loquitur, tamquam omnia didicerit.
Imperfectum Loquebatur, tamquam omnia sciret. Loquebatur, tamquam omnia didicisset.

In tamquam omnia sciret, scientia cum sermone praeterito simul cogitatur. In tamquam omnia didicisset, doctrina sermone illo anterior fingitur.

Ex solo imperfecto vel plusquamperfecto ne colligas rem contra veritatem poni. Sciret et didicisset hic ordinariam consecutionem post loquebatur sequuntur; non necessario eandem vim habent quam in condicione aperte contra rem posita.

Ne tamen hanc tabulam pro lege sine exceptione habeas. Ubi condicio contra rem sua vi exprimitur, imperfectum vel plusquamperfectum eam vim retinere potest. In lectione igitur et consecutionem et sensum condicionis considera; tempus solum ad interpretationem non sufficit.

Quick check

Try one question now.

1
Legatus me audit perinde ac ego totius civitatis nomine loquar.

Check your answer when you are ready. No sign-in needed.

Quid comparatio de veritate significet

Comparatio hypothetica rem non affirmat, sed neque semper eam falsam esse pronuntiat. Interdum fictio manifesta est; interdum suspicio vel iudicium suspenditur.

Fictio manifesta: Servus imperat, tamquam dominus sit.

Res incerta: De itinere loquitur, tamquam ipse ibi fuerit; utrum vere ibi fuerit, nescio.

Scientia vera affirmata: De itinere loquitur; ipse enim ibi fuit.

In secundo exemplo iter susceptum esse ex modo loquendi conicitur, sed nondum constat. In tertio idem factum indicativo affirmatur.

Hinc etiam vis orationis pendet:

  • Ironia: loquentis fiducia cum scientia quam sibi tribuit comparatur: Loquitur, tamquam omnia sciat.
  • Suspicio: aliquid ex gestu vel sermone colligitur, non pro certo traditur.
  • Descriptio: actio imagine expressiore illustratur, sine necessaria reprehensione.

Ironiam igitur non particula sola, sed contextus efficit.

Comparatio, condicio, similitudo

Ac si non simplicem condicionem actionis principalis ponit. Actio principalis iam describitur, eiusque ratio cum re cogitata comparatur.

Condicio: Si frater meus es, me adiuva.

Comparatio: Me adiuvat perinde ac si frater meus sit.

In priore sententia auxilium a fratre petitur sub condicione expressa. In altera auxilium re vera praestatur; fraternitas ad auxilii rationem describendam proponitur.

Praeterea tamquam et velut non semper propositionem cum verbo inducunt. Nomen quoque comparationi sufficere potest.

Milites velut leones pugnant.

Milites pugnant, velut leones sint.

Prima sententia similitudinem nomine exprimit; altera eam in propositionem cum coniunctivo explicat. Non opus est in prima sententia verbum omissum certo restituere.

Primum vide quid particula inducat: nomen an propositionem cum verbo. Deinde, si verbum adest, quaere utrum res affirmetur an tantum ad comparandum proponatur. Ne ex sola particula modum verbi ubique praescribas.

Ratio interpretandi

Cum comparationem huius generis legis vel componis, hunc ordinem sequere:

  1. Reperi actionem principalem: quid revera fieri dicitur?
  2. Separa rem ad comparandum propositam: quid tantum cogitatione fingitur vel incertum relinquitur?
  3. Agnosce structuram: perinde ac si, tamquam, velut, sive addito si sive sine eo.
  4. Examina coniunctivum eiusque tempus: resne simul cogitatur an anterior est? Quid consecutio postulat?
  5. Ex contextu iudica utrum fictio, suspicio, ironia an simplex descriptio significetur.

Comparatio hypothetica rem non affirmat; coniunctivus eam ad comparandum proponit. Tempus relationem temporalem et consecutionem ostendit; veritas vel falsitas ex tota sententia cognoscitur.

You reached the end

You reached the end

Now make it stick.

Save your progress, or start the exercises. Practice with detailed feedback after you submit, or save your progress and come back.

Practice exercises

Was this lesson helpful?

Vocabulary in this lesson

9 words, ready to study.

Play a word to hear it, then mark it as known — or save it to study later.

Save any of these 9 words and review them later.

Vocabula: Ac si, tamquam, velut: comparatio hypothetica

9 words

Last updated November 5, 2026