Genitivus criminis et memoriae
Disce quomodo genitivus crimen et rem memoria retentam significet, quibus verbis iungatur, et quando accusativus vel de cum ablativo adhibeatur.
Genitivus non solum possessorem indicat: etiam crimen significare potest, cuius quis accusatur, vel personam remve quam memoria tenemus aut obliviscimur. His usibus cognitis, genitivum ab accusativo atque a constructione cum de discernere poteris, neque varietatem legitimam pro errore habebis.
Crimen et reus distinguuntur
Cum verbis iudicialibus, accusativus saepe personam indicat, genitivus autem crimen quod ei obicitur. Haec constructio praesertim cum accusare, arguere, damnare, condemnare, absolvere invenitur.
| Sententia | Persona | Crimen |
|---|---|---|
| Orator civem proditionis accusat. | civem | proditionis |
| Iudices reum furti condemnant. | reum | furti |
| Iudices civem proditionis absolvunt. | civem | proditionis |
Genitivus per se non declarat utrum crimen vere commissum sit. Id ex verbo et contextu intellegitur: accusatio nondum condemnatio est; absolutio quoque crimen nominat, sed reum eo crimine liberat.
Accusator Marcum furti accusat; iudices eum furti absolvunt.
Idem crimen bis genitivo exprimitur, quamquam actiones iudiciales diversae sunt.
Genitivus criminis in variis constructionibus
Si verbum passive ponitur, persona accusata vel damnata subiectum fit; genitivus criminis manet.
- Accusator civem proditionis accusat.
- Civis proditionis accusatur.
- Civis proditionis damnatus est.
Cum damnare et condemnare, crimen a poena distinguendum est: in furti damnatur, furti crimen indicat; in capitis damnatur, capitis poenam capitalem. Hic genitivus poenae est; non tamen omnis poena genitivo exprimitur.
Genitivus etiam ab adiectivo reus pendere potest: reus furti est is cui furtum crimini datur. Vocabulum reus non per se significat hominem iam damnatum.
In sermone iudiciali etiam de cum ablativo adhibetur, praesertim in certis criminum appellationibus: de vi accusari, de repetundis accusari. Non tamen omnis genitivus criminis temere in constructionem cum de mutandus est; usus verbi et appellatio criminis spectanda sunt.
Etiam ablativus sine praepositione invenitur: hoc crimine accusatur. Hic hoc crimine ablativus est; eandem rem ad accusationem pertinentem significat quam genitivus criminis significare potest, sed alia constructione.
In de repetundis, repetundis ad pecunias iniuste exactas et repetendas pertinet. Haec est appellatio iudicialis usitata, non exemplum quo quaelibet praepositio genitivo substitui possit.
Genitivus memoriae
Cum memini, reminiscor, obliviscor, genitivus personam vel rem indicare potest quae in memoriam venit aut e memoria excidit. Eadem igitur casus appellatio etiam ad oblivionem pertinet.
| Verbum | Exemplum | Sensus |
|---|---|---|
| memini | Beneficii tui memini. | Beneficium tuum memoria teneo. |
| reminiscor | Praeteritorum malorum reminiscor. | Mala praeterita in memoriam revoco. |
| obliviscor | Promissi obliviscor. | Promissum memoria non retineo. |
Memini, quamquam formam perfecti habet, plerumque praesentem memoriae statum significat. Itaque beneficii tui memini non necessario de actu praeterito narrat: nunc beneficium memoria teneo.
Tui memini, etiamsi longe abes.
Ne mei obliviscaris.
Genitivi tui et mei ipsas personas indicant. Non sunt hic adiectiva possessiva: mei ad ego, tui ad tu pertinet.
Ad memoriam excitandam pertinent etiam admoneo, commoneo, commonefacio. Haec verba accusativum personae et genitivum rei admittere possunt: Amicum promissi admoneo. Amicum eum indicat quem moneo, promissi rem quam ei in memoriam revoco. Eadem structura dici potest Amicum promissi commoneo vel Amicum promissi commonefacio.
In locutione impersonali Venit mihi in mentem huius rei, mihi dativus personae est, huius rei genitivus rei quae in memoriam venit. Haec constructio a personali Haec res mihi in mentem venit discernenda est: in hac altera sententia haec res subiectum nominativo positum est.
Locus auctoris: memoria in oratione obliqua
Exempla huius paginae ad doctrinam composita sunt, praeter locum qui hic ex auctore citatur. Caesar, De bello Gallico 1.13, in narratione historica verba Diviconis legati Helvetii oratione obliqua refert:
reminisceretur et veteris incommodi populi Romani et pristinae virtutis Helvetiorum.
Divico Caesarem monet ut et cladis a Romanis olim acceptae et virtutis Helvetiorum meminerit. Reminisceretur coniunctivus imperfectus est, quo monitum in oratione obliqua refertur. Genitivi veteris incommodi et pristinae virtutis a verbo pendent; populi Romani et Helvetiorum autem a nominibus incommodi et virtutis. Non igitur omnes genitivi eiusdem loci idem munus habent.
Ad sermonem iudicialem exercendum, compara hanc sententiam ad doctrinam compositam: Accusator iudices veteris incommodi admonet, sed memoria incommodi non probat reum proditionis esse damnandum. Distingue rem in memoriam revocatam, genitivum a nomine pendentem et crimen quod reo obicitur.
Quick check
Try one question now.
Check your answer when you are ready. No sign-in needed.
Genitivus non solus admittitur
Verba memoriae non omnia uno eodemque modo construuntur. Cum memini et obliviscor, praeter genitivum etiam accusativus invenitur; reminiscor quoque utrumque casum admittit. Genitivus personae frequens est, sed ne ex hac consuetudine legem sine exceptione facias.
Cum memini, genitivus personae usitatus est, ut tui memini, praesertim cum aliquem animo praesentem habemus. Accusativus personae praesertim adhibetur ubi quis hominem ipse novit: Cinnam memini, id est Cinnam, quem ipse novi, memoria teneo. Haec distinctio ad usum eligendum adiuvat, sed non efficit ut genitivus de homine quem ipsi novimus dici nequeat.
Beneficii tui memini.
Beneficium tuum memini.
Utraque constructio Latina est. Casus mutatus non necessario alium eventum aut aliud tempus indicat.
Pronomina neutra, ut hoc, illud, omnia, cum his verbis accusativo usitate ponuntur: hoc memini, omnia obliviscitur. Ne igitur omne obiectum memoriae in genitivum converteris.
Recordor rem memoria repetitam plerumque accusativo exprimit: illud iter recordor. De persona dicere potes de te recordor. Regimen huius verbi non ex solo sensu memoriae deducendum est.
Hoc memini non est mendum corrigendum in huius memini. Item beneficium tuum memini non repudiandum est quia genitivum memoriae didicisti. Prius usum singuli verbi considera.
Casus ex structura sententiae intellegitur
Eadem forma genitivi diversa munera habere potest. Compara:
- Furti accusatur: genitivus crimen exprimit et ad verbum pertinet.
- Furti obliviscitur: genitivus rem oblivione amissam exprimit et ad verbum pertinet.
- Memoria furti eum vexat: genitivus a nomine memoria pendet.
Ultimum exemplum non est eadem constructio syntactica atque furti obliviscitur, quamvis utrumque ad memoriam pertineat. Nomen casus sine verbo vel nomine regente ad sensum explicandum non sufficit.
Quid in legendo observes
- Verbum regens reperi: ad iudicium pertinet an ad memoriam?
- Personam a crimine distingue: in civem furti accusat, civem reum, furti crimen indicat.
- Usum singuli verbi considera: genitivus memoriae frequens est, sed accusativum non excludit.
- Constructiones usitatas agnosce: de vi accusari, hoc memini, illud iter recordor.
- Sensum ex tota sententia elice: neque genitivus criminis culpam probat neque genitivus memoriae semper ab accusativo sensu differt.
You reached the end
You reached the endNow make it stick.
Save your progress, or start the exercises. Practice with detailed feedback after you submit, or save your progress and come back.
Was this lesson helpful?
Vocabulary in this lesson
13 words, ready to study.
Play a word to hear it, then mark it as known — or save it to study later.
Save any of these 13 words and review them later.
Vocabula: Genitivus criminis et memoriae
13 wordsLast updated November 5, 2026