C1 · Advanced

Quod declarativum et accusativus cum infinitivo

Quod declarativum cum accusativo et infinitivo comparatur: usus classici, modi verborum, ambiguitas causalis et fines sermonis posterioris explicantur.

By the flumi team About 5 min read 12 vocabulary words

Duae rationes rem enuntiandi

Accusativus cum infinitivo et propositio a quod incipiens interdum eandem rem significant, sed non ubique inter se permutantur. In prosa classica constructio pendet a verbo principali atque ab eo munere quod propositio in sententia habet. Quod declarativum rem explicandam vel aestimandam proponit; accusativus cum infinitivo praesertim sententiam dictam, cognitam vel perceptam refert.

Hic disces constructiones comparare, quod declarativum a causali discernere et usum classicum a latiore usu posteriori distinguere. Exempla infra ad doctrinam illustrandam composita sunt, non ex auctoribus desumpta.

Quod rem explicat

Quod declarativum, quod etiam explicativum appellatur, propositionem inducit quae rem antea significatam explicat. Saepe respondet vocabulo hoc, illud vel id, sed tale vocabulum non semper exprimitur. Etiam post accedit invenitur, ubi aliud argumentum vel commodum additur.

Hoc mihi grātum est, quod vēnistī.

Quid gratum est? Adventus tuus. Propositio quod vēnistī explicat quid vocabulo hoc significetur.

Accēdit quod via brevis est.

Praeter ea quae iam dicta sunt, brevitas viae additur.

Bene facis quod mē adiuvās.

Auxilium quod praebes laudatur; propositio a quod incipiens actionem aestimatam declarat.

Non igitur satis est quod per se spectare: quaere quid tota propositio explicet et quo verbo regatur.

Ubi accusativus cum infinitivo praeferatur

Post verba dicendi, putandi et cognoscendi, accusativus cum infinitivo est constructio ordinaria orationis obliquae in prosa classica. Quod declarativum non est universale vinculum quo quaelibet sententia verbo principali subiungatur.

Munus propositionis Exemplum Ratio constructionis
Res nuntiata Dīcit frātrem vēnisse. Accusativus cum infinitivo verba relata continet.
Res cognita Sciō frātrem vēnisse. Accusativus cum infinitivo rem cognitam exprimit.
Explicatio vocabuli Hoc mihi grātum est, quod frāter vēnit. Propositio explicat quid gratum sit.
Argumentum additum Accēdit quod frāter adest. Nova res ad superiora adiungitur.

Si sermonem classicum componis, ad simplicem nuntium referendum scribe Dīcit frātrem vēnisse, non Dīcit quod frāter vēnit. Haec altera ratio in Latinitate posteriori latius patet; non tamen propterea omnis propositio declarativa cum quod a sermone classico aliena est.

Neque accusativus cum infinitivo rem incertam necessario significat neque quod rem veram per se praestat. In Sciō frātrem vēnisse, adventus pro re cognita ponitur, quamquam accusativus cum infinitivo adhibetur.

Quick check

Try one question now.

1

Nuntius simpliciter verba ducis refert. Elige constructionem ordinariam prosae classicae: Nuntius dicit

Answer options

Check your answer when you are ready. No sign-in needed.

Post verba affectuum: constructio et ambiguitas

Post verba affectuum, ut gaudeō et doleō, et accusativus cum infinitivo et propositio cum quod inveniuntur. Hic fines inter declarationem rei et causam affectus saepe minus certi sunt.

Gaudeō tē adesse.

Accusativus cum infinitivo rem exprimit de qua gaudeo: tu ades.

Gaudeō quod ades.

Adventus vel praesentia tua gaudium affert. Propositio potest rem de qua gaudeo declarare; simul facile intellegitur causa gaudii.

Non est necesse his sententiis sensus plane diversos attribuere. Eadem res et affectus argumentum et eius causa esse potest.

Clarior distinctio apparet ubi munus propositionis mutatur:

  • Hoc mihi grātum est, quod ades. Propositio imprimis explicat quid gratum sit.
  • Maneō quod pluit. Propositio causam manendi reddit: cur maneo? Quia pluit.

In secunda sententia quod non rem dictam aut cognitam introducit. Ideo accusativus cum infinitivo non potest simpliciter eius locum obtinere, eodem sensu servato.

Indicativus, coniunctivus et usus posterior

In exemplis declarativis supra positis indicativus rem ab ipso loquente propositam exprimit. Coniunctivus non adhibetur eo solo quod propositio subordinata est aut affectum explicat.

Si coniunctivum post quod legis, contextum latius considera: res potest ad alterius sententiam referri, in oratione obliqua includi vel alia ratione coniunctivum accipere. Modus solus non sufficit ad declarativum quod a causali distinguendum.

Indicativus non est testimonium quo veritas rei comprobatur. Ostendit hic quomodo loquens rem proponat; loquens tamen falli potest. Similiter accusativus cum infinitivo non significat loquentem de re dubitare.

In Latinitate postclassica, praesertim seriori et mediaevali, quod cum verbo finito latius adhibetur, etiam post verba dicendi et sentiendi, ubi prosa classica accusativum cum infinitivo plerumque poscit. Accusativus cum infinitivo tamen non statim evanescit: usus variant secundum aetatem, auctorem et genus scribendi.

Cum igitur textum posteriorem legis, constructionem aetati congruentem ne temere corrigas. Cum autem prosam classicam componis, usum posteriorem sine discrimine ne imiteris.

Quomodo constructionem eligas

  1. Verbum principale inspice. Post verba dicendi et cognoscendi accusativus cum infinitivo plerumque convenit.
  2. Munus propositionis quaere. Explicatne hoc vel illud? Additne rem post accedit? Tum quod declarativum aptum esse potest.
  3. Causam a re explicata distingue. Si quaestio est cur actio fiat, quod causale considera; post verba affectuum utraque ratio saepe cohaeret.
  4. Modum ex contextu iudica. Quod declarativum coniunctivum per se non postulat.
  5. Aetatem et genus sermonis respice. Quod post verbum dicendi in textu posteriori aliter aestimandum est atque in compositione classica.

Dīcit frātrem vēnisse nuntium refert; Hoc mihi grātum est, quod frāter vēnit rem gratam explicat. Haec distinctio utilis est, dummodo non pro lege omnium verborum habeatur.

You reached the end

You reached the end

Now make it stick.

Save your progress, or start the exercises. Practice with detailed feedback after you submit, or save your progress and come back.

Practice exercises

Was this lesson helpful?

Vocabulary in this lesson

12 words, ready to study.

Play a word to hear it, then mark it as known — or save it to study later.

Save any of these 12 words and review them later.

Vocabula: Quod declarativum et accusativus cum infinitivo

12 words

Last updated November 5, 2026