C1 · Advanced

Relativum conexivum et antecedens omissum

Relativum conexivum sententias nectit; antecedens omissum e contextu intellegitur. Disce casus distinguere et vim relativi in prosa Latina aestimare.

By the flumi team About 5 min read 3 vocabulary words

Relativum non semper nomen definit aut distinguit: interdum ad ea quae iam dicta sunt respicit atque narrationem continuat. Aliquando autem antecedens non exprimitur, quia ipsa enuntiatio relativa satis ostendit de quibus hominibus vel rebus agatur. Utrumque usum ex nexu sententiarum, non ex sola pronominis forma, agnosces.

Relativum quod narrationem continuat

Relativum conexivum sententiam cum superioribus nectit. Saepe demonstrativo cum particula copulativa explicari potest: qui pro et is, quae pro et ea. Haec tamen explicatio vim nexus illustrat, non formulam ubique substituendam praebet.

Legati ad consulem venerunt. Qui pacem petiverunt.

Pronomen qui ad legatos respicit. Altera sententia novam rem de eis narrat: Et ii pacem petiverunt.

Legati qui pacem petebant ad consulem venerunt.

Hic enuntiatio relativa indicat qui legati venerint; non eodem modo narrationem ad novam actionem promovet.

Relativum conexivum praesertim in prosa narrativa et argumentativa utile est: rem iam notam repetit, sed simul eam cum sequentibus artius coniungit. Non est vitium neque usus tantum poeticus.

Casus ex nova sententia pendet

Genus et numerus relativi ad rem resumptam accommodantur; casus autem ex munere eius in sententia quae sequitur pendet. Casum antecedentis non mechanice repetas.

Res iam dicta Continuatio Munus relativi
Legati venerunt. Qui pacem petiverunt. Subiectum verbi petiverunt
Consul legatos audivit. Quibus respondit. Dativus quem verbum respondit postulat
Consul epistulam accepit. Quam statim legit. Obiectum verbi legit
Consul advenit. Cuius adventus cives laetitia affecit. Genitivus ex nomine adventus pendens

Ita post accusativum legatos recte ponitur quibus, si sequitur respondit. Non forma prioris nominis, sed constructio novi verbi dativum requirit.

Initium sententiae relativum conexivum saepe indicat, sed non probat. Interpunctio quoque ab editoribus constituitur. Quaere potius utrum enuntiatio nomen definiat an rem iam dictam resumat et sermonem continuet.

Tota res superior resumitur

Relativum interdum non ad unum nomen, sed ad totam rem antea narratam refertur. Tum neutrum singulare quod adhiberi potest; etiam formulae cum nomine, ut quae res vel quam ob rem, nexum apertius declarant.

Hostes appropinquabant. Quod ubi consul cognovit, portas claudi iussit.

Consul non hostes ipsos, sed hoc cognovit: hostes appropinquare. Quod est obiectum verbi cognovit.

Pons interruptus erat. Quam ob rem milites flumen transire non poterant.

Formula quam ob rem causam cum effectu coniungit: milites transire non poterant, quia pons interruptus erat.

In quam ob rem, praepositio ob accusativum rem regit; quam cum eo nomine congruit. In quae res, nomen res ipsum factum superius significare potest.

Non omne quod initio sententiae relativum conexivum est. In Quod aeger erat, domi mansit, quod causam introducit: quia aeger erat. Non est obiectum verbi neque pronomen quod casum suum ex verbo accipiat.

Quick check

Try one question now.

1
Nuntius duas tabellas attulit. praetor coram senatoribus recitavit.

Check your answer when you are ready. No sign-in needed.

Antecedens non expressum

Antecedens omittitur cum enuntiatio relativa ipsa hominem, homines aut res satis designat. Haec enuntiatio saepe eo loco stat quo nomen vel pronomen poni posset.

Qui diligenter legit, multa discit.

Explicatius: Is qui diligenter legit multa discit.

Quae scripsisti, legi.

Explicatius: Ea quae scripsisti legi.

Quos invitavisti, libenter accipiemus.

Explicatius: Eos quos invitavisti libenter accipiemus.

In primo exemplo de homine agitur qui diligenter legit; in secundo quae neutrum plurale est et scripta significat. Neque is neque ea necesse est antea in sermone nominata esse.

Ad hunc usum agnoscendum:

  • quaere quos homines vel quas res enuntiatio relativa designet;
  • restitue, si utile est, is, ea, id vel aliam formam aptam;
  • distingue munus antecedentis restituti a munere relativi.

Duo munera, non unus casus

In exemplis superioribus relativum et antecedens restitutum eundem casum habent. Haec congruentia omissionem facilem reddit, sed casus eadem de causa non ponuntur: uterque ad suam constructionem pertinet.

Qui auxilium petunt, iis respondeo.

Qui nominativus est, quia subiectum verbi petunt est. Iis dativus est, quia a verbo respondeo regitur.

Quos magister laudavit, ii laeti discesserunt.

Quos accusativus est apud laudavit; ii nominativus est apud discesserunt.

Hic demonstrativum post enuntiationem relativam positum est. Antecedens igitur sensu grammaticae ad relativum pertinet, quamvis ordine verborum non antecedat.

Cum casus diversi requiruntur, demonstrativum expressum structuram saepe clariorem facit. In scribendo illud retinere potes; in legendo tamen ne omissionem ob solam casuum diversitatem statim vitiosam iudices. Contextus et constructio tota expendenda sunt.

Discrimen ad legendum utile

Eadem forma qui duobus modis intellegi potest; sententiae vicinae discrimen ostendunt.

Contextus Interpretatio
Legati venerunt. Qui pacem petiverunt. Relativum conexivum: et ii; legati iam noti resumuntur.
Qui pacem petunt, audiendi sunt. Antecedens omissum: ii qui pacem petunt; homines ipsa enuntiatione designantur.

Cum relativum inveneris, tria considera:

  1. Quo respicit? Ad nomen expressum, ad totam rem dictam, an ad antecedens subintellegendum?
  2. Quo munere fungitur? Ex suo verbo, nomine vel praepositione casum explica.
  3. Quid efficit? Narrationem continuat, nomen definit, an sine antecedente expresso homines vel res designat?

Nexus sententiarum usum declarat; propria constructio casum regit.

You reached the end

You reached the end

Now make it stick.

Save your progress, or start the exercises. Practice with detailed feedback after you submit, or save your progress and come back.

Practice exercises

Was this lesson helpful?

Vocabulary in this lesson

3 words, ready to study.

Play a word to hear it, then mark it as known — or save it to study later.

Save any of these 3 words and review them later.

Vocabula: Relativum conexivum et antecedens omissum

3 words

Last updated November 5, 2026