C1 · Advanced

Verba impersonalia: paenitet, pudet, miseret

Verba paenitet, pudet et miseret: accusativus eius qui affectum sentit, genetivus causae, infinitivus et usus impersonalis in oratione obliqua.

By the flumi team About 7 min read 9 vocabulary words

Affectus et constructio impersonalis

Verba paenitet, pudet, miseret affectum significant, sed personam quae eum sentit non nominativo exprimunt. Disce accusativum personae a genetivo causae distinguere, rem gestam infinitivo indicare atque eandem constructionem in oratione obliqua agnoscere.

  • Paenitet: factum vel consilium tuum improbas atque mutatum cupis.
  • Pudet: verecundia vel dedecoris sensu afficeris.
  • Miseret: alterius malis commoveris.

Mē paenitet errōris. Errorem meum improbo.

Mē pudet ignāviae. Ignaviam meam turpem esse sentio.

Mē miseret puerī. Pueri malis commoveor.

Paenitentia et pudor interdum ex eodem facto oriuntur; verba tamen diversos affectus exprimunt. Misericordia autem ad eum spectat cuius malis moveris.

Accusativus personae, genetivus causae

In constructione usitata accusativus eum indicat qui affectum sentit; genetivus rem vel personam propter quam affectus oritur.

Verbum Qui affectum sentit Causa affectus Exemplum
paenitet mē cōnsiliī Mē paenitet cōnsiliī.
pudet eum factī Eum pudet factī.
miseret nōs captīvōrum Nōs miseret captīvōrum.

Genetivus hic non simpliciter possessorem significat. In exemplo nōs miseret captīvōrum, nos misericordiam sentimus; captivi sunt ii quorum miseria nos movet.

Cum pudet, genetivus personae etiam eum indicare potest cuius iudicium vereris, coram quo pudorem sentis. Pudet mē patris pro contextu significare potest me patris conspectum vel iudicium erubescere; non necesse est patrem ipsum aliquid turpe fecisse. Mē miseret patris autem significat me patris malis commoveri. Quid genetivus personae significet, ex verbo et contextu discernendum est.

Nōs miseret captīvōrum, non nōbīs miseret captīvōrum, si significare vis nos captivorum malis commoveri. Persona quae affectum sentit his verbis accusativo, non dativo, adiungitur.

Si persona vel causa ex sermone iam patet, omitti potest. Pudet etiam sine accusativo expresso dici potest; inde verbum personale non fit.

Numerus personae verbum non mutat

Haec verba in usu impersonali tertiam personam singularem servant, etiamsi plures affectum sentiunt. Tempus autem et modus pro sententia mutantur.

Verbum Praesens indicativi Imperfectum indicativi Perfectum indicativi Praesens coniunctivi Praesens infinitivi
paenitet paenitet paenitēbat paenituit paeniteat paenitēre
pudet pudet pudēbat puduit / puditum est pudeat pudēre
miseret miseret miserēbat miseritum est misereat miserēre

Eum pudet factī. Unus pudorem sentit.

Eōs pudet factī. Plures pudorem sentiunt; verbum manet singulare.

Nōs miserēbat captīvōrum. Misericordia ad tempus praeteritum refertur.

Mē paenituit cōnsiliī. Paenitentia ad tempus praeteritum refertur.

Nē tē pudeat discere. Coniunctivo exprimitur admonitio ne discendi pudore impediaris.

In formis puditum est et miseritum est, neutrum singulare servatur: Eōs puditum est factī. Forma in -um cum accusativo personae non congruit.

Hae sunt formae selectae, non tota coniugatio. Impersonale igitur non idem est atque immutabile.

Quick check

Try one question now.

1
Ego, non frater meus, misericordiam sentio: miseret fratris aegroti.

Check your answer when you are ready. No sign-in needed.

Factum infinitivo expressum

Cum paenitet et pudet, causa affectus non tantum nomine in genetivo, sed etiam infinitivo exprimi potest. Infinitivus actionem ipsam proponit.

Mē paenitet hoc dīxisse. Dictum meum iam improbo.

Mē pudet hoc dīxisse. Propter dictum meum pudorem sentio.

Eum pudet rogāre. Rogare ei pudori est.

In his exemplis persona accusativo expressa et affectum sentit et actionem infinitivi facit. Dīxisse dictum affectu prius indicat; rogāre actionem non ut iam perfectam exhibet.

Causa etiam enuntiato per quod inducto explicari potest: Mē paenitet quod hoc dīxī. Hic dīxī indicativo factum ab ipso loquente affirmatum exhibet; totum enuntiatum id declarat cuius eum paenitet.

Pronomen neutrum quoque rem quae pudorem movet indicare potest: Id mē pudet. Hic id subiecti munere fungitur, mē autem personam affectam indicat. Cum nominativus et accusativus neutri eandem formam habeant, munus pronominis ex constructione agnoscendum est.

Formae adiectivae in legendo

Pudendus, -a, -um et paenitendus, -a, -um sunt formae gerundivi quae etiam adiectivorum more adhibentur: factum pudendum est factum turpe, cuius pudere debet; cōnsilium paenitendum est consilium cuius paenitere debeat. Paenitendus rarius occurrit. Hae formae cum nomine genere, numero et casu congruunt: facta pudenda; eas igitur a formis impersonalibus pudet et paenitet distingue.

Locus legendus: vita sine paenitentia

«Nec mē vīxisse paenitet, quoniam ita vīxī, ut nōn frūstrā mē nātum exīstimem.»

— Cicero, Cato Maior de senectute 84 (macra addita).

Cato, de morte disserens, vitam actam non repudiat. Mē personam affectam indicat, vīxisse rem cuius eum non paenitet; perfectum infinitivi vitam iam actam respicit. Quoniam rationem huius iudicii subiungit, ita … ut autem eam explicat: vitam suam talem fuisse censet ut se non frustra natum existimet. Ita constructio impersonalis ad totius vitae aestimationem pertinet.

Ne omnes formas quibus causa exprimi potest sine discrimine ad tria verba transferas. Infinitivus hic cum paenitet et pudet illustratur; cum miseret, genetivus personae cuius malis moveris est constructio praecipua huius paginae.

Pronomina et oratio obliqua

Si causa affectus pronomine personali exprimitur, genetivo utere: meī, tuī, suī, nostrī, vestrī. Formae nostrum et vestrum, quae ad partem alicuius multitudinis indicandam adhibentur, huic usui non conveniunt.

Mē miseret tuī. Ego misericordiam sentio; tu is es cuius malis moveor.

Tē miseret meī. Tu misericordiam sentis; ego is sum cuius malis moveris.

Eum miseret nostrī. Ille nostris malis commovetur.

Cum pudet, idem genetivus pronominis eum indicare potest cuius iudicium vereris: Mē pudet tuī pro contextu intellegi potest «coram te pudorem sentio». In Mē miseret tuī, contra, tua mala misericordiam movent.

In oratione obliqua verbum impersonale in infinitivum transit. Accusativus personae quem iam regebat manet; pronomen tamen secundum relationem ad loquentem mutari potest.

Mārcus dīcit: «Mē paenitet errōris.»

Mārcus dīcit sē paenitēre errōris.

Sē ad Marcum refertur: Marcus ipse paenitentiam sentit. Paenitēre verbum impersonale manet; sē personam affectam indicat, sicut mē in verbis recta oratione prolatis.

Quid in legendo et scribendo quaeras

  1. Affectum distingue: factum improbas, pudorem sentis, an alterius malis moveris?
  2. Personam affectam quaere: accusativo exprimitur, nisi e contextu intellegitur.
  3. Causam agnosce: genetivus rem vel personam indicat; cum pudet etiam eum cuius iudicium vereris significare potest. Cum paenitet et pudet infinitivus actionem exprimere potest; agnosce etiam enuntiatum per quod inductum vel pronomen neutrum.
  4. Formam verbi examina: in usu impersonali modi finiti tertiam personam singularem servant, quamvis accusativus pluralis sit; formas adiectivas, ut pudendus, a verbo finito distingue.
  5. In oratione obliqua relationem pronominum serva: mē paenitet apud Marcum fit Mārcus dīcit sē paenitēre.

Mē miseret tuī et tē miseret meī eisdem verbis constant, sed non idem significant: casus ostendunt quis affectum sentiat et propter quem eum sentiat.

You reached the end

You reached the end

Now make it stick.

Save your progress, or start the exercises. Practice with detailed feedback after you submit, or save your progress and come back.

Practice exercises

Was this lesson helpful?

Vocabulary in this lesson

9 words, ready to study.

Play a word to hear it, then mark it as known — or save it to study later.

Save any of these 9 words and review them later.

Vocabula: Verba impersonalia: paenitet, pudet, miseret

9 words

Last updated November 5, 2026