Bijwoorden van frequentie en graad.

Een bijwoord geeft extra informatie. Een bijwoord van frequentie vertelt hoe vaak iets gebeurt: Ik sport vaak. Een bijwoord van graad vertelt hoe sterk een eigenschap geldt: De les is heel interessant.

Na deze les kun je:

• woorden zoals altijd, soms en nooit op een natuurlijke plaats zetten;
• met heel, erg, te en genoeg een graad aangeven;
• veel, heel en erg in passende combinaties gebruiken.

1.Zeggen hoe vaak iets gebeurt

Bijwoorden van frequentie geven geen exact getal. Ze plaatsen een handeling op een schaal van altijd tot nooit.

Frequentie	Veelgebruikte woorden	Voorbeeld
elke keer	altijd	Ik controleer altijd mijn agenda.
in de meeste gevallen	meestal, vaak	We eten meestal om zes uur.
op regelmatige momenten	regelmatig	Sara belt haar ouders regelmatig.
enkele keren	soms, af en toe	Ik werk soms thuis.
bijna niet	zelden, bijna nooit	Amir reist zelden met de auto.
geen enkele keer	nooit	Noor drinkt nooit koffie.

De precieze frequentie hangt van de situatie af. Vaak is niet altijd hetzelfde aantal keren.

2.De plaats van een frequentiewoord

In een neutrale hoofdzin staat een kort frequentiewoord meestal na de persoonsvorm.

• Ik ga vaak met de trein.
• Sara is altijd op tijd.
• Wij eten soms buiten.
• De winkel is meestal dicht.

Bij meer werkwoorden staat het frequentiewoord meestal tussen de persoonsvorm en de laatste werkwoordsvorm: Wij hebben vaak thuis gegeten en Hij wil nooit te laat komen.

Langere frequentiewoorden staan vaak vooraan of achteraan: Elke vrijdag kookt Amir voor vrienden en Ik oefen drie keer per week.

3.Een hoge of lage graad

Een bijwoord van graad staat meestal direct vóór het bijvoeglijk naamwoord of het bijwoord dat het bepaalt.

Graad	Bijwoord	Voorbeeld
sterk	heel, erg, zeer	De film is heel spannend.
redelijk sterk	best, vrij, nogal	Het examen was best moeilijk.
klein	een beetje, wat	Ik ben een beetje moe.
onvoldoende	niet ... genoeg	De kamer is niet groot genoeg.

Heel en erg zijn heel gewoon. Zeer klinkt vaak formeler: Wij zijn zeer tevreden. Best is in deze betekenis vooral gebruikelijk in informele taal.

4.Te en genoeg

Te betekent dat de graad hoger is dan gewenst of mogelijk: De tas is te zwaar. Genoeg betekent dat de graad voldoende is en staat na een bijvoeglijk naamwoord of een bijwoord.

Betekenis	Patroon	Voorbeeld
meer dan gewenst	te + eigenschap	De koffie is te heet.
voldoende	eigenschap + genoeg	Het water is warm genoeg.
onvoldoende	niet + eigenschap + genoeg	Ik spreek niet snel genoeg.
veel meer dan gewenst	veel te + eigenschap	Deze jas is veel te duur.

Voor een zelfstandig naamwoord staat genoeg juist ervoor: We hebben genoeg tijd. Vergelijk dat met De tijd is lang genoeg.

5.Veel bij een handeling of een vergelijking

Gebruik veel om een grote hoeveelheid of een sterke mate bij een handeling aan te geven.

• Ik lees veel.
• Noor werkt deze maand heel veel.
• We praten veel minder tijdens de toets.
• Sara spreekt nu veel beter Nederlands.

Voor een gewone eigenschap kies je meestal heel of erg: De kamer is heel licht. Voor een vergrotende trap kies je veel: De nieuwe kamer is veel lichter.

Niet passend	Natuurlijk
heel beter	veel beter
erg werken	hard werken / veel werken
heel te duur	veel te duur

6.Een kort keuzeplan

1. Vraag hoe vaak? voor frequentie: altijd, vaak, soms, nooit.
2. Vraag hoe sterk? voor graad: heel, erg, vrij, een beetje.
3. Gebruik te voor meer dan gewenst en zet genoeg na de eigenschap.
4. Gebruik veel bij een hoeveelheid, een handeling of een vergrotende trap.
5. Zet een kort frequentiewoord meestal na de persoonsvorm; voor extra nadruk kan het vooraan.

Onthoud het verschil: Ik sport vaak vertelt hoe vaak ik sport, maar ik sport heel intensief vertelt hoe sterk of op welke manier ik sport.