Iedereen, alles, men en algemeen je.

Soms gaat een uitspraak niet over één genoemde persoon of zaak, maar over mensen of situaties in het algemeen. Dan gebruik je bijvoorbeeld iedereen, alles, men of een algemeen je: In Nederland fiets je vaak door weer en wind.

Na deze les kun je:

• iedereen en alles met een enkelvoudige persoonsvorm gebruiken;
• kiezen tussen het formele men en het gewone algemene je;
• voorkomen dat een algemene uitspraak onbedoeld persoonlijk klinkt;
• consequent naar een algemene groep verwijzen.

1.Iedereen verwijst naar alle personen

Iedereen omvat alle personen in de bedoelde groep, maar is grammaticaal enkelvoud.

• Iedereen krijgt een toegangsbewijs.
• Heeft iedereen zijn of haar naam gecontroleerd?
• Iedereen is welkom bij de bijeenkomst.
• Niet iedereen weet waar de ingang is.

Gebruik dus een enkelvoudige persoonsvorm: iedereen heeft, niet iedereen hebben.

Alle mensen heeft ongeveer dezelfde brede betekenis, maar is meervoud: Alle mensen hebben een kaartje. De grammaticale vorm volgt het gekozen onderwerp.

2.Alles verwijst naar alle zaken

Alles verwijst naar zaken, informatie of gebeurtenissen als geheel. Ook alles is enkelvoud.

• Alles staat klaar voor de opening.
• Ik heb alles gelezen.
• Is alles duidelijk?
• Niet alles kan vandaag af zijn.

Als je afzonderlijke dingen wilt benadrukken, kun je alle + meervoud gebruiken: Alle documenten liggen op tafel. Vergelijk:

Als geheel	Als afzonderlijke zaken
Alles is gecontroleerd.	Alle formulieren zijn gecontroleerd.
Alles ligt klaar.	Alle materialen liggen klaar.

Na alles wat volgt informatie over dat geheel: Alles wat je nodig hebt, staat in deze map.

3.Men in formele en afstandelijke taal

Men betekent mensen in het algemeen. Het komt vooral voor in formele, zakelijke of beschouwende schrijftaal.

• Men verwacht volgende maand meer bezoekers.
• In dit onderzoek kijkt men naar woonkosten.
• Vroeger reisde men minder vaak naar het buitenland.

Men kan alleen onderwerp zijn en krijgt een enkelvoudige persoonsvorm. Je kunt niet zeggen Ik spreek met men. Kies dan met mensen, met hen of een concretere groep.

4.Algemeen je in gesprekken en instructies

In gewone spreektaal en informele uitleg verwijst je vaak naar mensen in het algemeen, niet speciaal naar de luisteraar.

• In een drukke trein vind je niet altijd een zitplaats.
• Met deze knop open je het menu.
• Als je regelmatig oefent, onthoud je meer.
• Op dat kruispunt moet je goed uitkijken.

De vorm is dezelfde als bij persoonlijk je. Alleen de context toont de betekenis.

Persoonlijk je	Algemeen je
Je hebt je jas hier laten liggen.	In de winter draag je vaak een jas.
Kun je mij vanavond bellen?	Met een app kun je goedkoop bellen.

5.Voorkom onbedoelde beschuldigingen

Een algemeen je kan persoonlijk klinken als de context gevoelig is.

• Als je je afspraken niet nakomt, ontstaat er een probleem kan klinken alsof de luisteraar iets verkeerd heeft gedaan.
• Als afspraken niet worden nagekomen, ontstaat er een probleem is neutraler.
• Wanneer medewerkers afspraken niet nakomen, ontstaat er een probleem noemt de bedoelde groep precies.

In formele instructies kun je u gebruiken als je de lezer rechtstreeks aanspreekt: U ontvangt binnen vijf werkdagen bericht. Dat is geen algemene uitspraak, maar een directe boodschap aan de lezer.

6.Verwijzen naar iedereen en men

Na iedereen kun je op verschillende manieren verwijzen.

• Iedereen neemt zijn of haar identiteitsbewijs mee.
• Iedereen neemt een eigen identiteitsbewijs mee.
• Alle deelnemers nemen hun identiteitsbewijs mee.

Een eigen of een meervoudige herformulering voorkomt soms een lange herhaling. Kies een vorm die inclusief én helder is.

Na men gebruikt traditionele formele taal vaak zijn: Men moet zijn kaart tonen. In hedendaagse teksten klinkt een herformulering vaak natuurlijker: Bezoekers moeten hun kaart tonen.

7.Ontkenningen veranderen het bereik

Let op de plaats van niet en woorden als niemand en niets.

• Niet iedereen is aanwezig. Sommige mensen ontbreken.
• Niemand is aanwezig. Er is geen enkele persoon.
• Ik begrijp niet alles. Sommige delen begrijp ik wel.
• Ik begrijp niets. Ik begrijp geen enkel deel.

Het verschil is logisch belangrijk. Niet iedereen betekent niet hetzelfde als niemand, en niet alles niet hetzelfde als niets.

8.Stijl kiezen en controleren

Gebruik iedereen voor alle personen in een afgebakende groep en alles voor alle zaken. Kies daarna op basis van stijl:

• men voor een bewuste formele of beschouwende toon;
• algemeen je voor gesprekken, toegankelijke uitleg en informele instructies;
• een concrete groep voor maximale duidelijkheid;
• u wanneer je de lezer formeel en rechtstreeks aanspreekt.

Controleer ten slotte de persoonsvorm: iedereen is, alles werkt, men verwacht en je kunt zijn allemaal enkelvoudige patronen.