Kunnen, willen, moeten en mogen.

Met kunnen, willen, moeten en mogen vertel je wat mogelijk, gewenst, nodig of toegestaan is. Deze modale werkwoorden staan vaak samen met een ander werkwoord.

Na deze les kun je:

• de vier modale werkwoorden in de tegenwoordige tijd vervoegen;
• het tweede werkwoord als infinitief achteraan zetten;
• vragen stellen over hulp, wensen, noodzaak en toestemming.

1.Vier verschillende betekenissen

Elk modaal werkwoord geeft een andere betekenis aan de zin.

Werkwoord	Betekenis	Voorbeeld
kunnen	iets is mogelijk of je hebt de vaardigheid	Ik kan fietsen.
willen	je hebt een wens	Wij willen vertrekken.
moeten	iets is nodig of verplicht	U moet wachten.
mogen	je hebt toestemming	De kinderen mogen spelen.

2.De vormen in de tegenwoordige tijd

De enkelvoudsvormen zijn niet allemaal regelmatig. Leer vooral de vormen in deze tabel.

Onderwerp	kunnen	willen	moeten	mogen
ik	kan	wil	moet	mag
jij / je	kunt	wilt	moet	mag
u	kunt	wilt	moet	mag
hij / zij / het	kan	wil	moet	mag
wij / jullie / zij	kunnen	willen	moeten	mogen

3.Het tweede werkwoord staat achteraan

Vervoeg alleen het modale werkwoord. Het andere werkwoord staat als infinitief aan het einde van de hoofdzin.

onderwerp + modaal werkwoord + rest + infinitief

• Ik kan de deur openen.
• Noor wil morgen de huisarts bellen.
• Wij moeten om acht uur beginnen.
• De bezoeker mag hier zitten.

Een scheidbaar werkwoord blijft als infinitief aan elkaar: Ik moet vroeg opstaan en Zij wil de lunch meenemen.

Soms staat er geen tweede werkwoord: Ik moet naar huis. / Ik wil koffie. / Dat mag niet.

4.Vragen met een modaal werkwoord

In een ja-neevraag staat het modale werkwoord vóór het onderwerp. De infinitief blijft achteraan.

Vraag	Mogelijk antwoord
Kun je mij helpen?	Ja, dat kan.
Wil je de tafel dekken?	Ja, graag.
Moet hij vandaag werken?	Nee, morgen.
Mag ik het raam openen?	Ja, natuurlijk.
Kunt u dit formulier invullen?	Ja, dat lukt.

In een vraag verdwijnt de -t bij je: jij kunt → kun je, jij wilt → wil je. Bij u blijft het: kunt u, wilt u.

5.Ontkennen verandert de boodschap

Niet staat meestal vóór de infinitief of het deel dat je ontkent.

• Ik kan niet zwemmen. Het lukt mij niet.
• Zij wil niet wachten. Zij heeft die wens niet.
• Je mag hier niet roken. Het is niet toegestaan.
• Je hoeft niet te wachten. Wachten is niet nodig.

Let vooral op niet mogen: dat betekent dat iets verboden is. Je mag de deur niet openen is dus niet hetzelfde als Je kunt de deur niet openen.

6.Kort kiezen

1. Kies de betekenis: mogelijkheid, wens, noodzaak of toestemming.
2. Vervoeg kunnen, willen, moeten of mogen bij het onderwerp.
3. Zet de infinitief zonder te achteraan.

Je wilt zeggen...	Gebruik...
het is mogelijk	kunnen
ik heb een wens	willen
het is noodzakelijk	moeten
het is toegestaan	mogen

Onthoud de vaste bouw: Wij moeten vandaag de opdracht maken. Alleen moeten verandert; maken blijft de infinitief.