Flumi logoflumi.
Start free
C1 · Advanced

Nieregularna odmiana czasowników drzeć, kląć i wieść

Odmiana czasowników drzeć, kląć i wieść: formy teraźniejsze i przeszłe, tryb rozkazujący, oboczności tematów oraz różnice znaczenia i rejestru.

By the flumi team About 10 min read 26 vocabulary words
Practice exercises26 words to study

Czasowniki drzeć, kląć i wieść mają kilka postaci tematu, dlatego znajomość bezokolicznika nie wystarcza do poprawnej odmiany. Poniżej porównasz ich formy teraźniejsze, przeszłe i rozkazujące oraz powiążesz wybór czasownika z jego znaczeniem i rejestrem.

Znaczenie i rejestr

Wszystkie trzy czasowniki są niedokonane, ale różnią się zakresem użycia.

Czasownik Znaczenie i typowe połączenia Rejestr
drzeć rozrywać: drzeć papier, drzeć list na kawałki neutralny w znaczeniu dosłownym
drzeć się głośno krzyczeć; także rozrywać się, niszczyć potoczny w znaczeniu krzyku; neutralny w odniesieniu do materiału
kląć używać przekleństw: kląć pod nosem, kląć na pogodę mocniejsze znaczeniowo niż narzekać; sam czasownik nie jest wulgaryzmem
wieść prowadzić: wieść kogoś przez las; mieć określony sposób życia: wieść spokojne życie zwykle książkowy; utrwalony w połączeniach dotyczących życia

Ze złości drze list na drobne kawałki.

Ta cienka tkanina łatwo się drze.

Kierowca klnie pod nosem, bo znów utknął w korku.

Od lat wiodą spokojne życie z dala od miasta.

Kląć może też oznaczać rzucanie klątwy, zwłaszcza w tekstach dawnych lub stylizowanych. Nie jest jednak neutralnym odpowiednikiem czasownika krytykować.

Frazeologia i związek z czasownikiem wodzić

Potoczne drzeć koty z kimś oznacza kłócić się lub pozostawać z kimś w konflikcie: Od lat drą ze sobą koty o spadek. Wyrażenie drzeć się wniebogłosy oznacza krzyczeć bardzo głośno: Kibice darli się wniebogłosy.

Z czasownikiem wieść wiąże się niedokonane wodzić, które może przedstawiać prowadzenie jako ruch wielokierunkowy lub powtarzany. Współcześnie spotkasz je zwłaszcza w utrwalonych połączeniach: wodzić wzrokiem za kimś — śledzić kogoś spojrzeniem, oraz wodzić kogoś za nos — zwodzić go, manipulować nim. Porównaj: Wodziła wzrokiem za odlatującymi ptakami i Przez miesiące wodził klientów za nos, obiecując zwrot pieniędzy. Nie jest to para aspektowa: oba czasowniki są niedokonane.

Czas teraźniejszy: trzy pełne wzorce

Osoba drzeć kląć wieść
ja drę klnę wiodę
ty drzesz klniesz wiedziesz
on, ona, ono drze klnie wiedzie
my drzemy klniemy wiedziemy
wy drzecie klniecie wiedziecie
oni, one drą klną wiodą

Najważniejsze są trzy układy:

  • drę, drą, ale drzesz, drze: w zapisie występuje wymiana r : rz;
  • klnę, klną, ale klniesz, klnie: temat zawiera n, którego nie widać w bezokoliczniku kląć;
  • wiodę, wiodą, ale wiedziesz, wiedzie: zmieniają się zarówno samogłoska, jak i końcowa spółgłoska tematu.

Oboczności wykraczają poza teraźniejszość. Zestawienie z bezokolicznikiem i czasem przeszłym pokazuje najważniejsze postacie tematów:

  • drzeć → drę / drzesz / darł: obok dr- : drz- występuje oboczność drz- : dar-;
  • kląć → klnę / klął / klęła: porównaj kln- : klą- : klę-;
  • wieść → wiodę / wiódł / wiedli: porównaj wiod- : wiód- : wied-; w teraźniejszym wiedziesz pojawia się także wiedź-, zapisywane przed samogłoską jako wiedzi-.

Ucz się trzech form razem: drę – drzesz – drą, klnę – klniesz – klną, wiodę – wiedziesz – wiodą. Pokazują one różnice, które łatwo przeoczyć przy zapamiętywaniu samego bezokolicznika.

Ponieważ są to czasowniki niedokonane, formy drę, klnę, wiodę oznaczają teraźniejszość. Przyszłość wyrażamy formą złożoną, np. będę darł, będę kląć, będziemy wiedli.

Czas przeszły: temat zależy od formy

Najpierw porównaj formy trzeciej osoby. To w nich szczególnie wyraźnie widać oboczności.

Rodzaj i liczba drzeć kląć wieść
męski, liczba pojedyncza darł klął wiódł
żeński, liczba pojedyncza darła klęła wiodła
nijaki, liczba pojedyncza darło klęło wiodło
męskoosobowy, liczba mnoga darli klęli wiedli
niemęskoosobowy, liczba mnoga darły klęły wiodły

W pierwszej i drugiej osobie trzeba uwzględnić nie tylko końcówkę osobową, lecz także właściwą postać tematu:

Osoba i rodzaj drzeć kląć wieść
ja, męski darłem kląłem wiodłem
ja, żeński darłam klęłam wiodłam
ty, męski darłeś kląłeś wiodłeś
ty, żeński darłaś klęłaś wiodłaś
my, męskoosobowy darliśmy klęliśmy wiedliśmy
my, niemęskoosobowy darłyśmy klęłyśmy wiodłyśmy
wy, męskoosobowy darliście klęliście wiedliście
wy, niemęskoosobowy darłyście klęłyście wiodłyście

Nie dodawaj końcówki mechanicznie do formy wiódł. Poprawnie: wiódł, ale wiodłem, wiodłeś — bez ó.

W czasowniku kląć zachowaj rozróżnienie: klął, kląłem, lecz klęła, klęłam, klęli. Nie twórz formy ✗ klnął przez analogię do teraźniejszego klnę.

Marek darł stare notatki, a jego siostry darły niepotrzebne kopie.

Zdenerwowana pasażerka klęła pod nosem. Inni pasażerowie również klęli.

Przez lata wiodłem spokojne życie. Moi rodzice także wiedli spokojne życie.

Te same postacie tematu pojawiają się w trybie przypuszczającym: darłbym, darłabym; kląłbym, klęłabym; wiódłbym, wiodłabym. Zwróć uwagę na różnicę wiodłem, ale wiódłbym.

Czasowniki przedrostkowe: te same oboczności

Poniższe czasowniki przedrostkowe zachowują oboczności swoich podstaw. Są dokonane, dlatego formy takie jak podrę, zaklnę, dowiodę odnoszą się do przyszłości.

Bezokolicznik 1. osoba liczby pojedynczej: przyszłość Przeszłość: on / ona / oni
podrzeć podrę podarł / podarła / podarli
zedrzeć zedrę zdarł / zdarła / zdarli
rozedrzeć rozedrę rozdarł / rozdarła / rozdarli
zakląć zaklnę zaklął / zaklęła / zaklęli
przekląć przeklnę przeklął / przeklęła / przeklęli
dowieść dowiodę dowiódł / dowiodła / dowiedli
zwieść zwiodę zwiódł / zwiodła / zwiedli
wywieść wywiodę wywiódł / wywiodła / wywiedli

Zwróć uwagę także na skrócenie przedrostka: zedrzeć – zdarł, rozedrzeć – rozdarł. W pierwszej osobie nadal obowiązuje poznany wzorzec: dowiódł, ale dowiodłem.

Przedrostek może zmieniać znaczenie. Dowieść czegoś to udowodnić coś, a zwieść kogoś to oszukać go lub wprowadzić w błąd. Te znaczenia są przydatne w argumentacji i opisie relacji, również poza stylem książkowym. Wywieść wniosek z przesłanek oznacza wyprowadzić go na ich podstawie.

Badacze dowiedli, że metoda jest skuteczna.

Pozornie wiarygodny dokument zwiódł nawet ekspertów.

Autorka wywiodła ten wniosek z analizy źródeł.

Nie każda forma przedrostkowa tworzy prostą parę aspektową z czasownikiem podstawowym. Drzeć – podrzeć zestawia czynność z jej rezultatem: Darła list, aż podarła go na kawałki. Kląć – zakląć pozwala przeciwstawić przeklinanie pojedynczemu aktowi: Całą drogę klął pod nosem; na widok przebitej opony zaklął głośno.

Inne znaczenia mają własne odpowiedniki niedokonane: zdzierać – zedrzeć, rozdzierać – rozedrzeć, przeklinać – przekląć, dowodzić – dowieść, zwodzić – zwieść, wywodzić – wywieść. Dobieraj parę według znaczenia, nie tylko wspólnego tematu.

Quick check

Try one question now.

1
Przy niszczeniu dokumentów ja kartki pojedynczo, a moi współpracownicy po kilka naraz.

Check your answer when you are ready. No sign-in needed.

Tryb rozkazujący i formy na -ąc

Forma drzeć kląć wieść
ty drzyj klnij wiedź
my drzyjmy klnijmy wiedźmy
wy drzyjcie klnijcie wiedźcie

Przy pozostałych osobach używamy konstrukcji z niech, np. niech drze, niech klną, niech wiedzie.

Nie drzyjtej kartki — jest mi jeszcze potrzebna.

Nie klnij przy dzieciach.

Wiedź nas bezpiecznie przez ciemny las.

Ostatni przykład ma ton podniosły lub literacki. W codziennej prośbie naturalniejsze byłoby prowadź nas.

Imiesłowy przysłówkowe współczesne mają postać drąc, klnąc, wiodąc. Można je powiązać z formami drą, klną, wiodą, dodając -c. W zdaniu wykonawca obu czynności musi być ten sam:

  • Drąc list, Anna płakała.
  • Klnąc pod nosem, kierowca szukał kluczy.
  • Wiodąc spokojne życie na wsi, pisarka pracowała nad powieścią.

Imiesłowy przymiotnikowe

Imiesłowy przymiotnikowe odmieniają się przez przypadki, liczby i rodzaje oraz uzgadniają formę z określanym rzeczownikiem. Czynne wskazują wykonawcę czynności, a bierne — jej przedmiot. Część tych form ma też utrwalone znaczenia przymiotnikowe.

Rodzina czasownika Imiesłów czynny Imiesłów bierny
drzeć drący darty; od podrzeć: podarty
kląć klnący od przekląć: przeklęty
wieść wiodący wiedziony

Formy podarty i przeklęty pochodzą od czasowników przedrostkowych, a nie bezpośrednio od drzeć i kląć. Przeklęty wiąże się z przeklinaniem kogoś lub czegoś, rzucaniem klątwy; nie opisuje osoby, która sama używa przekleństw.

Chłopiec drący papier na paski przygotowywał dekoracje. Papier darty ręcznie miał nierówne brzegi.

Na koncert założyła podarte dżinsy.

Klnący pod nosem kierowca szukał objazdu. W legendzie pojawia się zamek przeklęty przez czarownicę.

Zespół odegrał wiodącą rolę w badaniach — czyli rolę główną, najważniejszą.

Wiedziony ciekawością, zajrzał do środka — kierowała nim ciekawość.

W połączeniu wiodąca rola forma wiodący ma znaczenie przymiotnikowe. Zwrot wiedziony ciekawością jest książkowy; ciekawością występuje w narzędniku i wskazuje motyw działania.

Podobne formy, różne czasowniki

Szczególnej uwagi wymaga para wieść – wieźć. Bezokoliczniki brzmią tak samo, ale mają inną pisownię, odmianę i znaczenie.

Czasownik Teraźniejszość Przeszłość Rozkaz Znaczenie
wieść wiodę, wiedziesz wiódł wiedź prowadzić
wieźć wiozę, wieziesz wiózł wieź przewozić środkiem transportu

Przewodnik wiedzie turystów leśną ścieżką — prowadzi ich.

Kierowca wiezie turystów autobusem — przewozi ich.

Drzeć i drżeć również nie są wariantami jednego czasownika. Papier drze się, czyli rozrywa, a ręka drży, czyli się trzęsie. W przeszłości: darł papier, ale drżał ze strachu.

Jak sprawdzić wybraną formę

  1. Ustal znaczenie: rozrywanie — drzeć; przeklinanie — kląć; prowadzenie lub sposób życia — wieść.
  2. W teraźniejszości przywołaj trzy formy: drę – drzesz – drą, klnę – klniesz – klną, wiodę – wiedziesz – wiodą.
  3. W przeszłości sprawdź rodzaj i osobę: szczególnie kląłem – klęłam oraz wiódł – wiodłem – wiedli.
  4. Przy rozkazie wybierz: drzyj, klnij, wiedź.
  5. Sprawdź rejestr i podobne wyrazy: książkowe wieść nie zastępuje transportowego wieźć, a drzeć nie oznacza drżeć.

Najkrótszy zestaw do zapamiętania: drzeć – drę – darł – drzyj; kląć – klnę – klął – klnij; wieść – wiodę – wiódł – wiedź.

You reached the end

You reached the end

Now make it stick.

Save your progress, or start the exercises. Practice with detailed feedback after you submit, or save your progress and come back.

Practice exercises

Was this lesson helpful?

Vocabulary in this lesson

26 words, ready to study.

Play a word to hear it, then mark it as known — or save it to study later.

Save any of these 26 words and review them later.

Drzeć, kląć i wieść z rodzinami wyrazów

26 words

Last updated October 12, 2026