B2 · Upper Intermediate

Kurudia kitenzi kwa matendo yanayojirudia

Jifunze kurudia shina la kitenzi kueleza matendo yanayojirudia, kutofautisha maana kulingana na muktadha na kuweka viambishi vya wakati na ukanushi.

By the flumi team About 4 min read 8 vocabulary words

Kitendo kinaporudiwa

Unapotaka kuonyesha kwamba kitendo kinafanyika mara kadhaa, unaweza kurudia shina la kitenzi: ruka → rukaruka. Utajifunza kuunda vitenzi hivi, kuweka viambishi vya wakati na ukanushi, na kutambua maana yake katika muktadha. Kurudia shina kunaweza pia kuonyesha kufanya jambo kidogokidogo au bila umakini mkubwa.

Watoto waliruka waliposikia habari nzuri.

Watoto walirukaruka kwa furaha waliposikia habari nzuri.

Sentensi ya kwanza inataja kitendo cha kuruka bila kusisitiza marudio. Ya pili inaonyesha kuruka mara kadhaa.

Kurudia huku huitwa uradidi wa kitenzi. Si kila kitenzi kinachorudiwa huwa na maana ileile; maana hutegemea kitenzi na hali inayozungumziwa.

Kurudia shina, si viambishi vyote

Shina ni sehemu ya kitenzi inayobeba maana kuu. Katika anacheka, shina ni cheka. Kwa vitenzi vya kawaida katika jedwali hili, rudia shina lote, pamoja na irabu yake ya mwisho.

Kitenzi Shina linalorudiwa Umbo lenye uradidi Mfano
kuruka ruka rukaruka Watoto wanarukaruka.
kucheka cheka chekacheka Asha anachekacheka.
kusoma soma somasoma Ninasomasoma gazeti.
kupiga piga pigapiga Anapigapiga meza kwa vidole.

Viambishi vya kiima na wakati huwekwa mbele ya shina lililorudiwa; havirudiwi pamoja nalo.

  • Wakati uliopita: alichekacheka.
  • Wakati wa sasa: anachekacheka.
  • Wakati ujao: atachekacheka.

Kwa uchanganuzi, anachekacheka ni a-na-cheka-cheka. Katika maandishi ya kawaida, andika kitenzi hiki kama neno moja.

Jedwali linaonyesha muundo wa vitenzi vilivyochaguliwa, si ruhusa ya kurudia kila kitenzi bila kuangalia matumizi yake. Baadhi ya maumbo husikika ya kawaida zaidi kuliko mengine. Unapokuwa na shaka, unaweza kutumia mara kadhaa, mara kwa mara au maelezo mengine yanayofaa maana yako.

Maana hutegemea muktadha

Uradidi unaweza kuonyesha tofauti hizi zinazohusiana:

  • Marudio ya kitendo: kufanya kitendo tena na tena.
  • Kitendo kidogokidogo: kufanya jambo kwa hatua au kiasi kidogo.
  • Kutofanya kwa umakini mkubwa: kufanya jambo bila kulizingatia sana.

Marudio: Mtoto alikuwa anarukaruka juu ya godoro.

Kitendo chepesi kinachorudiwa: Alikuwa anapigapiga meza kwa vidole huku akisubiri.

Bila umakini mkubwa: Nilikuwa ninasomasoma gazeti tu, bila kufuatilia habari yoyote kwa makini.

Katika mfano wa gazeti, ninasomasoma haimaanishi lazima kusoma gazeti lote mara nyingi. Maelezo yanayofuata yanaonyesha kusoma hapa na pale bila umakini mkubwa.

Usichukulie uradidi kuwa na maana ya mara nyingi tu, wala kudhani kwamba daima unaonyesha kitendo dhaifu. Kwa mfano, kurukaruka kwa nguvu kunaonyesha marudio yenye nguvu. Muktadha ndio unaofafanua maana.

Quick check

Try one question now.

1
Mtoto juu ya godoro sasa; kila anapotua, anapaa tena huku akifurahi.

Check your answer when you are ready. No sign-in needed.

Uradidi, mazoea na msisitizo

Mazoea na uradidi si kitu kimoja. Mazoea yanaeleza jambo linalofanyika kwa kawaida; uradidi unaeleza namna kitendo kinavyofanyika katika muktadha fulani.

Sentensi Maana inayojitokeza
Asha husoma kila jioni. Kusoma ni mazoea yake.
Asha anasomasoma gazeti sasa. Anasoma hapa na pale; si lazima kwa makini.
Asha husomasoma magazeti jioni. Ana mazoea ya kusoma magazeti hapa na pale.

Kwa hiyo, hu- inaweza kutumika pamoja na shina lililorudiwa. Kila sehemu ina mchango wake katika maana.

Pia tofautisha uradidi ndani ya neno na kurudia neno zima katika mazungumzo:

Soma, soma! Kesho una mtihani. — Msemaji anarudia amri ili kuhimiza au kusisitiza.

Ninasomasoma gazeti nikisubiri basi. — Shina limerudiwa ndani ya kitenzi kimoja.

Ukanushi na ukumbusho

Kitenzi chenye uradidi bado hufuata muundo wa wakati na ukanushi unaotumika. Katika ukanushi wa wakati wa sasa, mabadiliko ya mwisho huwa mwisho wa kitenzi kizima:

Kukubali Kukanusha wakati wa sasa
Anachekacheka. Hachekacheki.
Anarukaruka. Harukaruki.

Kwa mfano: Leo Asha hachekacheki; anaonekana mwenye wasiwasi. Katika hachekacheki, sehemu ya kwanza ni cheka, si cheki.

Usibadilishe kila sehemu kana kwamba ni kitenzi huru. Umbo sahihi hapa ni hachekacheki, si hachekicheki. Katika wakati uliopita, unaweza kusema hakuchekacheka; mwisho unabaki -a.

Unapotumia uradidi:

  1. Amua kama unataka kuonyesha marudio, kufanya kidogokidogo au kutofanya kwa umakini mkubwa.
  2. Chagua kitenzi ambacho umbo lake lililorudiwa linafaa katika muktadha huo.
  3. Weka viambishi vya kiima, wakati na ukanushi kulingana na sentensi.
  4. Andika kitenzi kama neno moja, na ongeza maelezo ikiwa maana inaweza kutatanisha.

You reached the end

You reached the end

Now make it stick.

Save your progress, or start the exercises. Practice with detailed feedback after you submit, or save your progress and come back.

Practice exercises

Was this lesson helpful?

Vocabulary in this lesson

8 words, ready to study.

Play a word to hear it, then mark it as known — or save it to study later.

Save any of these 8 words and review them later.

Kurudia kitenzi kwa matendo yanayojirudia

8 words

Last updated November 10, 2026