Vitenzi vyenye asili ya kigeni
Jifunze kutumia vitenzi vyenye asili ya kigeni kama kusafiri, kujibu na kusamehe katika nyakati za msingi na kukanusha bila kubadili irabu ya mwisho.
Vitenzi vyenye asili ya kigeni vimetokana na lugha nyingine na sasa vinatumika katika Kiswahili. Utajifunza kutumia kusafiri, kujibu na kusamehe katika nyakati za msingi, na kukanusha bila kubadili irabu ya mwisho.
Tambua vitenzi hivi
Vitenzi vingi vyenye asili ya kigeni huishia kwa -i, -u au -e, badala ya -a. Hivi ni baadhi ya vitenzi vya kawaida:
| Kitenzi | Irabu ya mwisho | Mfano |
|---|---|---|
| kusafiri | -i | Ninasafiri kwa basi. |
| kukubali | -i | Ninakubali jibu lako. |
| kujibu | -u | Anajibu swali. |
| kujaribu | -u | Tunajaribu tena. |
| kusamehe | -e | Ninakusamehe. |
Hapa, irabu ya mwisho ni herufi ya mwisho yenye sauti kama a, e, i, o, u.
Si vitenzi vyote vyenye asili ya kigeni vinavyoishia kwa -i, -u au -e. Mifano hapa inakusaidia kutumia vitenzi vya kawaida vyenye miisho hiyo; mwisho pekee hauonyeshi asili ya kila kitenzi.
Tumia viambishi vya kawaida
Vitenzi hivi hutumia viambishi vya nafsi na wakati kama vitenzi vingine. Ondoa ku- ya kitenzi-jina, kisha ongeza viambishi vinavyohitajika. Usiongeze -a mwishoni.
Kwa mfano, kusafiri huwa ninasafiri. Uchanganuzi wake ni ni-na-safiri. Katika sentensi, andika kitenzi kama neno moja.
| Kitenzi-jina | Sasa: -na- | Wakati uliopita: -li- | Wakati ujao: -ta- |
|---|---|---|---|
| kusafiri | ninasafiri | nilisafiri | nitasafiri |
| kujibu | ninajibu | nilijibu | nitajibu |
| kusamehe | ninasamehe | nilisamehe | nitasamehe |
Irabu ya mwisho inabaki ileile katika maumbo haya.
- Sasa Asha anajibu swali la mwalimu.
- Jana tulisafiri kwenda Tanga.
- Kesho nitajaribu kupika wali.
Kanusha wakati wa sasa
Katika ukanushi wa wakati wa sasa, tumia kiambishi cha ukanushi cha nafsi na usitumie -na-. Kwa vitenzi hivi vinavyoishia kwa -i, -u, -e, irabu ya mwisho haibadiliki.
| Nafsi | Kukubali | Kukanusha |
|---|---|---|
| mimi | ninajibu | sijibu |
| wewe | unajibu | hujibu |
| yeye | anajibu | hajibu |
| sisi | tunajibu | hatujibu |
| ninyi | mnajibu | hamjibu |
| wao | wanajibu | hawajibu |
Linganisha na kitenzi kinachoishia kwa -a:
- Ninasoma → sisomi: mwisho -a unakuwa -i.
- Ninajibu → sijibu: mwisho -u unabaki.
- Ninasamehe → sisamehe: mwisho -e unabaki.
- Ninasafiri → sisafiri: mwisho -i unabaki.
Usibadili kila mwisho kuwa -i unapokanusha.
✓ Leo sijibu maswali.
✗ Leo sijibi maswali.
Kitenzi kujibu kinabaki na -u katika ukanushi huu.
Quick check
Try one question now.
Check your answer when you are ready. No sign-in needed.
Kanusha wakati uliopita na ujao
Tumia -ku- katika ukanushi wa wakati uliopita na -ta- katika ukanushi wa wakati ujao. Mwisho wa vitenzi hivi unabaki uleule.
| Wakati | Kukubali | Kukanusha |
|---|---|---|
| Uliopita | nilisafiri | sikusafiri |
| Uliopita | alijibu | hakujibu |
| Ujao | nitasafiri | sitasafiri |
| Ujao | atajibu | hatajibu |
Jana ulimwuliza Juma swali, lakini hakujibu.
Kesho nina kazi nyingi. Sitasafiri kwenda Tanga.
Kumbuka mwisho wa kitenzi
Unapotumia vitenzi hivi:
- Tambua mwisho wake: kusafiri, kujibu, kusamehe.
- Chagua viambishi vya nafsi na wakati.
- Unapokanusha wakati wa sasa, ondoa -na-, lakini hifadhi -i, -u au -e ya mwisho.
Kumbuka mifano hii: ninajibu → sijibu, nilijibu → sikujibu, nitajibu → sitajibu.
You reached the end
You reached the endNow make it stick.
Save your progress, or start the exercises. Practice with detailed feedback after you submit, or save your progress and come back.
Was this lesson helpful?
Vocabulary in this lesson
8 words, ready to study.
Play a word to hear it, then mark it as known — or save it to study later.
Save any of these 8 words and review them later.
Vitenzi vyenye asili ya kigeni
8 wordsLast updated November 10, 2026