การใช้คำราชาศัพท์กับผู้ถูกกล่าวถึง
เลือกคำราชาศัพท์ให้ตรงฐานะของผู้ถูกกล่าวถึง แยกผู้กระทำ ผู้รับ และเจ้าของ ใช้ทรงให้เหมาะกับคำกริยา พร้อมตรวจคำอ้างถึงในข้อความที่กล่าวถึงบุคคลหลายฝ่าย
เลือกคำจากบุคคลที่คำนั้นกล่าวถึง
การใช้คำราชาศัพท์ต้องพิจารณาว่า คำนั้นกล่าวถึงใคร และบุคคลนั้นมีฐานะใด ไม่ใช่เพียงดูว่าข้อความทั้งเรื่องเกี่ยวข้องกับพระมหากษัตริย์หรือพระบรมวงศานุวงศ์หรือไม่ ในข้อความเดียวกัน ผู้กระทำ ผู้รับ และเจ้าของสิ่งที่กล่าวถึงอาจเป็นคนละบุคคล จึงใช้คำต่างระดับกันได้
เป้าหมายคือเลือกคำให้ตรงกับผู้ถูกกล่าวถึง อ่านความสัมพันธ์ระหว่างบุคคลได้ และตรวจแก้ข้อความโดยไม่เปลี่ยนทุกคำให้เป็นราชาศัพท์ บทนี้เน้นการกล่าวถึงบุคคล ไม่ลงรายละเอียดแบบแผนการกราบบังคมทูลหรือถ้อยคำในพิธีการ
แยกผู้กระทำ ผู้รับ และเจ้าของ
ก่อนเลือกคำ ให้แยกบทบาทของบุคคลในประโยค คำกริยาบางคำสัมพันธ์กับฐานะของผู้กระทำ ขณะที่บางคำแสดงความสัมพันธ์ระหว่างผู้ให้กับผู้รับ ส่วนคำนามต้องดูว่าสิ่งนั้นเป็นของใครหรือเกี่ยวข้องกับใคร
| จุดที่ต้องพิจารณา | ตัวอย่าง | เหตุผลในการเลือกคำ |
|---|---|---|
| ผู้กระทำ | พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวทรงอ่านหนังสือ | ผู้กระทำกริยาอ่านคือพระมหากษัตริย์ |
| ผู้ให้และผู้รับ | พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวพระราชทานทุนการศึกษาแก่นักเรียน | ผู้ให้คือพระมหากษัตริย์ ผู้รับคือนักเรียน |
| ผู้ให้และผู้รับ | ผู้แทนประชาชนทูลเกล้าฯ ถวายพวงมาลัยแด่พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว | ผู้ให้เป็นบุคคลทั่วไป ผู้รับคือพระมหากษัตริย์ และพวงมาลัยเป็นสิ่งของที่ยกถวายได้ |
| เจ้าของอวัยวะ | คณะแพทย์ถวายการตรวจพระเนตรพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว | ผู้ตรวจคือคณะแพทย์ ใช้ถวายการตรวจเพื่อแสดงการปฏิบัติต่อพระมหากษัตริย์ และใช้พระเนตรตามฐานะเจ้าของอวัยวะ |
ตัวอย่างในบทนี้เป็นข้อความสมมติเพื่อแสดงการเลือกคำ ไม่ใช่รายงานพระราชกรณียกิจจริง การเขียนเพื่อเผยแพร่ต้องตรวจพระอิสริยยศและแบบแผนที่ใช้กับบุคคลนั้นด้วย
ตัวอย่างเรื่องแพทย์แสดงว่า คำนามราชาศัพท์ไม่ได้ทำให้ผู้กระทำที่เป็นบุคคลทั่วไปใช้ทรงได้ แต่เมื่อบุคคลทั่วไปทำกิจถวายพระมหากษัตริย์หรือพระบรมวงศานุวงศ์ ต้องพิจารณารูปกริยาที่แสดงความสัมพันธ์ด้วย เช่น “คณะแพทย์ถวายการตรวจพระเนตร” ไม่ใช่ “คณะแพทย์ทรงตรวจพระเนตร” จึงไม่ใช่เพียงตัดทรงแล้วใช้กริยาสามัญได้ทุกกรณี
ถวาย แสดงการให้หรือการกระทำเพื่อเจ้านาย ส่วน ทูลเกล้าฯ ถวาย ในตัวอย่างใช้กับสิ่งของที่ยกถวายได้ เช่น พวงมาลัยหรือหนังสือ หากเป็นสิ่งของที่ยกถวายไม่ได้ เช่น ที่ดิน ใช้ น้อมเกล้าฯ ถวาย จึงต้องดูทั้งผู้รับและสิ่งที่ถวาย
การระบุเจ้าของก็มีแบบแผนเฉพาะคำ “พระเนตรของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว” แสดงความเป็นเจ้าของได้ชัดเจน ส่วน ใน พบในสำนวนแบบแผน เช่น “พระราชดำรัสในพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว” ไม่ควรเปลี่ยนของเป็นในทุกแห่งเพียงเพราะเจ้าของเป็นพระมหากษัตริย์ ในตัวอย่างคณะแพทย์ข้างต้น วางพระอิสริยยศต่อจากพระเนตรได้โดยไม่ต้องเติมคำแสดงความเป็นเจ้าของ
ฐานะต่างกัน คำที่เหมาะสมอาจต่างกัน
คำราชาศัพท์บางคำใช้ได้กับพระบรมวงศานุวงศ์หลายพระองค์ แต่บางคำจำกัดตามพระอิสริยยศ จึงไม่ควรนำคำที่ใช้กับพระมหากษัตริย์ไปใช้กับพระบรมวงศานุวงศ์ทุกพระองค์โดยอัตโนมัติ
ตัวอย่างเช่น เมื่อต้องกล่าวถึงคำพูดของพระมหากษัตริย์ ใช้ พระราชดำรัส ส่วนการกล่าวถึงพระบรมวงศานุวงศ์พระองค์อื่นต้องตรวจว่าควรใช้ พระราชดำรัส หรือ พระดำรัส ตามพระอิสริยยศ ไม่ใช่เลือกจากความรู้สึกว่ารูปใดยกย่องมากกว่า
พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวมีพระราชดำรัสกับผู้เข้าเฝ้าฯ
พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าสิริภาจุฑาภรณ์มีพระดำรัสกับผู้เข้าเฝ้าฯ
ทั้งสองประโยคกล่าวถึงการพูด แต่ประโยคแรกกล่าวถึงพระมหากษัตริย์ จึงใช้พระราชดำรัส ส่วนประโยคที่สองกล่าวถึงพระบรมวงศ์ชั้นพระองค์เจ้า จึงใช้พระดำรัส การเลือกคำในคู่นี้ขึ้นกับพระอิสริยยศ ไม่ได้ขึ้นกับความเป็นทางการของเหตุการณ์
- ตรวจว่ากล่าวถึงพระองค์ใด ไม่พิจารณาเพียงคำกว้าง ๆ ว่า “เจ้านาย”
- ตรวจพระอิสริยยศที่เกี่ยวข้องกับช่วงเวลาของเรื่อง โดยเฉพาะข้อความทางประวัติศาสตร์
- ตรวจคำเป็นคำ ๆ จากแหล่งอ้างอิงราชาศัพท์หรือแบบการใช้ของหน่วยงานที่รับผิดชอบ
พระราช- และ พระ- ไม่ใช่ส่วนที่เติมหรือสลับกันได้อย่างอิสระ คำราชาศัพท์เป็นคำที่มีแบบการใช้เฉพาะ การเพิ่มส่วนประกอบให้ยาวขึ้นไม่ได้ทำให้ถูกต้องหรือเหมาะสมขึ้นเสมอไป
Quick check
Try one question now.
Check your answer when you are ready. No sign-in needed.
ใช้ทรงโดยดูทั้งผู้กระทำและคำกริยา
ทรง ใช้นำหน้ากริยาสามัญบางคำเพื่อให้เป็นกริยาราชาศัพท์ เช่น ทรงอ่าน ทรงฟัง ทรงงาน เมื่อผู้กระทำเป็นพระมหากษัตริย์หรือพระบรมวงศานุวงศ์ที่ใช้รูปนั้นได้ แต่ไม่เติมทรงให้กริยาของทุกคนที่ปรากฏในเรื่อง
กริยาที่เป็นราชาศัพท์อยู่แล้ว เช่น เสวย เสด็จ พระราชทาน ไม่เติมทรงนำหน้าในรูปเหล่านี้
| รูปที่ใช้ | รูปที่ไม่ใช้ | ข้อสังเกต |
|---|---|---|
| ทรงอ่าน | — | ใช้ทรงนำหน้ากริยาสามัญ |
| เสวย | ทรงเสวย | เสวยเป็นกริยาราชาศัพท์อยู่แล้ว |
| เสด็จ | ทรงเสด็จ | เสด็จเป็นกริยาราชาศัพท์อยู่แล้ว |
| พระราชทาน | ทรงพระราชทาน | พระราชทานเป็นกริยาราชาศัพท์อยู่แล้ว |
อย่าใช้วิธีดูเพียงว่าคำหลังทรงมี “พระ” หรือไม่ รูปอย่าง ทรงพระอักษร เป็นรูปที่ใช้ได้ เพราะทรงประกอบกับคำนามราชาศัพท์เพื่อทำหน้าที่เป็นกริยา ต่างจากการเติมทรงซ้อนหน้ากริยาอย่างพระราชทาน
ติดตามผู้ถูกกล่าวถึงเมื่อเปลี่ยนประโยค
เมื่อข้อความมีหลายบุคคล ต้องตรวจว่าประธานของแต่ละกริยายังเป็นคนเดิมหรือเปลี่ยนแล้ว การละประธานทำได้เมื่อบริบทชัดเจน แต่ถ้าอาจสับสนควรระบุบุคคลอีกครั้ง
พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวพระราชทานทุนการศึกษาแก่นักเรียน ต่อมานักเรียนที่ได้รับทุนเดินทางกลับโรงเรียน
กริยาแรกกล่าวถึงพระมหากษัตริย์ ส่วนกริยาที่สองกล่าวถึงนักเรียน จึงไม่ใช้ “เสด็จกลับโรงเรียน” กับนักเรียน
“นักเรียนที่ได้รับทุน” บอกผลของการให้โดยทั่วไป หากต้องการแสดงความสัมพันธ์กับผู้พระราชทานให้ชัดในสำนวนทางการ ใช้ “นักเรียนที่รับพระราชทานทุน” ได้ เช่น “นักเรียนที่รับพระราชทานทุนเดินทางกลับโรงเรียน” แม้ผู้รับเป็นบุคคลทั่วไป ก็ใช้รับพระราชทานเพื่อระบุว่ารับจากพระมหากษัตริย์ในบริบทนี้ ส่วนเดินทางยังเป็นกริยาสามัญของนักเรียน
คำอ้างถึงก็ต้องมีเป้าหมายชัดเจน พระองค์ ใช้อ้างถึงพระมหากษัตริย์หรือพระบรมวงศานุวงศ์ตามบริบท ไม่ใช้แทนข้าราชการเพียงเพราะข้าราชการผู้นั้นอยู่ในเหตุการณ์เดียวกัน หากมีหลายพระองค์ในข้อความ คำว่าพระองค์เพียงอย่างเดียวอาจไม่พอให้รู้ว่าหมายถึงใคร
ข้อความกำกวม: พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวและสมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินีเสด็จฯ ไปยังหอประชุม พระองค์ทรงฟังรายงานของผู้จัดงาน
หากผู้เขียนหมายถึงสมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินีเพียงพระองค์เดียว แก้เป็น: พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวและสมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินีเสด็จฯ ไปยังหอประชุม สมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินีทรงฟังรายงานของผู้จัดงาน
หากหมายถึงทั้งสองพระองค์ ให้ใช้ “ทั้งสองพระองค์ทรงฟังรายงานของผู้จัดงาน” การแก้ต้องเริ่มจากระบุว่ากริยาหลังกล่าวถึงพระองค์ใด ไม่ใช่เดาจากพระอิสริยยศที่อยู่ใกล้ที่สุด
ข้อความที่ควรแก้: แพทย์ทรงตรวจพระเนตรของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว
ข้อความที่แก้แล้ว: คณะแพทย์ถวายการตรวจพระเนตรพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว
ตัดทรงออกเพราะผู้ตรวจคือคณะแพทย์ ใช้ถวายการตรวจเพื่อแสดงการปฏิบัติต่อพระมหากษัตริย์ และคงพระเนตรไว้เพราะยังกล่าวถึงอวัยวะของพระมหากษัตริย์
ตรวจความสัมพันธ์ก่อนตรวจรูปคำ
ใช้ลำดับต่อไปนี้เมื่อต้องอ่านหรือแก้ข้อความที่มีคำราชาศัพท์
- ระบุว่าแต่ละข้อความกล่าวถึงใคร และมีพระอิสริยยศหรือฐานะใด
- แยกผู้กระทำ ผู้ให้ ผู้รับ และเจ้าของสิ่งที่กล่าวถึง
- เลือกคำให้ตรงกับบทบาทและฐานะ ไม่ยกระดับคำของทุกบุคคลตามกัน
- ตรวจว่ากริยาเป็นราชาศัพท์อยู่แล้วหรือเป็นรูปที่ใช้ทรงได้
- อ่านคำอ้างถึงและประธานที่ละไว้อีกครั้ง หากกำกวมให้ระบุบุคคลให้ชัด
หลักสำคัญคือ ใช้คำให้ตรงบุคคลและความสัมพันธ์ ไม่ใช่ใช้คำให้สูงที่สุดตลอดข้อความ เมื่อยังไม่แน่ใจเรื่องคำเฉพาะพระอิสริยยศ ควรตรวจแหล่งอ้างอิงก่อนใช้จริง
You reached the end
You reached the endNow make it stick.
Save your progress, or start the exercises. Practice with detailed feedback after you submit, or save your progress and come back.
Was this lesson helpful?
Vocabulary in this lesson
13 words, ready to study.
Play a word to hear it, then mark it as known — or save it to study later.
Save any of these 13 words and review them later.
คำศัพท์: การใช้คำราชาศัพท์กับผู้ถูกกล่าวถึง
13 wordsLast updated November 5, 2026