ถูก และ โดน กับผู้ได้รับผลกระทบ
การใช้ถูกและโดนเพื่อเน้นผู้ได้รับผลกระทบ วางผู้กระทำและคำปฏิเสธให้ถูกตำแหน่ง แยกความหมายจากบริบท พร้อมตัวอย่างภาษาพูดและเหตุการณ์ที่ไม่ใช่เรื่องร้าย
เมื่อเล่าเหตุการณ์ เราอาจต้องการเน้นคนหรือสิ่งที่ได้รับผล มากกว่าคนที่ลงมือทำ ถูก และ โดน ช่วยให้พูดแบบนี้ได้ โดยมักใช้กับเหตุการณ์ที่ไม่น่าพอใจ แต่ไม่ได้จำกัดเฉพาะเรื่องร้าย
เน้นว่าใครได้รับผลกระทบ
เปรียบเทียบประโยคที่เล่าเหตุการณ์เดียวกัน แต่เริ่มจากคนละคน
ครูตำหนิต้น → เริ่มจากครูซึ่งเป็นผู้กระทำ
ต้นถูกครูตำหนิ → เริ่มจากต้นซึ่งเป็นผู้ได้รับผลกระทบ
ต้นโดนครูตำหนิ → เน้นต้นเช่นกัน และเป็นภาษาพูดมากกว่า
คนที่อยู่ต้นประโยคไม่จำเป็นต้องเป็นคนลงมือทำ ส่วนสิ่งของก็เป็นผู้ได้รับผลกระทบในโครงสร้างนี้ได้ เช่น รถถูกชน
วางคำตามบทบาท
โครงสร้างพื้นฐานคือ ผู้ได้รับผลกระทบ + ถูก/โดน + ผู้กระทำ + กริยา ถ้าไม่รู้ว่าใครทำ หรือไม่จำเป็นต้องบอก ก็ละผู้กระทำได้
| สิ่งที่ต้องการบอก | โครงสร้าง | ตัวอย่าง |
|---|---|---|
| บอกว่าใครทำ | ผู้ได้รับผลกระทบ + ถูก/โดน + ผู้กระทำ + กริยา | นิดถูกเพื่อนล้อ |
| ไม่บอกว่าใครทำ | ผู้ได้รับผลกระทบ + ถูก/โดน + กริยา | นิดโดนล้อ |
| บอกสิ่งของที่ได้รับผล | สิ่งของ + ถูก/โดน + กริยา | กระเป๋าถูกขโมย |
กระเป๋าถูกขโมย หมายถึงมีคนขโมยกระเป๋า ไม่ได้หมายถึงกระเป๋าเป็นคนขโมย ส่วน ขโมย ในประโยคนี้เป็นกริยา และไม่ได้ระบุผู้กระทำ
ถ้าระบุผู้กระทำ ให้ดูตำแหน่งของคำนามให้ดี เช่น ต้นถูกครูตำหนิ หมายถึงครูตำหนิต้น ไม่ใช่ต้นตำหนิครู
เลือกถูกหรือโดนตามสถานการณ์
ทั้งสองคำใช้แทนกันได้ในหลายเหตุการณ์ แต่ให้น้ำเสียงต่างกันบ้าง
| คำ | การใช้โดยทั่วไป | ตัวอย่าง |
|---|---|---|
| ถูก | ใช้ได้ทั้งภาษาพูดและภาษาเขียน | เขาถูกตำรวจจับ |
| โดน | พบมากในภาษาพูด มักเน้นความรู้สึกว่าได้รับผลกระทบ | เขาโดนตำรวจจับ |
โดน ไม่ใช่คำหยาบ แต่ในงานเขียนที่เป็นทางการ มักเลือก ถูก มากกว่า การเปลี่ยนคำนี้ไม่ได้เปลี่ยนว่าใครเป็นผู้กระทำหรือผู้ได้รับผลกระทบ
เพื่อนคุยกัน: เมื่อวานฉันโดนหลอกให้โอนเงิน
เล่าเหตุการณ์ด้วยน้ำเสียงเป็นกลางกว่า: เมื่อวานฉันถูกหลอกให้โอนเงิน
ทั้งสองประโยคถูกต้อง และทั้ง ถูก กับ โดน ก็ใช้ในการคุยกับเพื่อนได้
Quick check
Try one question now.
Check your answer when you are ready. No sign-in needed.
ไม่ได้หมายถึงเรื่องร้ายเสมอไป
คำเหล่านี้พบบ่อยกับกริยา เช่น ตำหนิ ล้อ หลอก ชน และ ขโมย แต่ความรู้สึกดีหรือไม่ดีต้องดูทั้งกริยาและบริบท
เธอถูกเลือกให้เป็นหัวหน้าทีม ทุกคนเชื่อมั่นในตัวเธอ
วันนี้ฉันโดนชมว่าพูดภาษาไทยชัด ดีใจมากเลย
ถูกเลือก ไม่จำเป็นต้องเป็นเรื่องเสียหาย ส่วน โดนชม เป็นภาษาพูดที่อาจให้ความรู้สึกเล่น ๆ หรือแปลกใจ ต่างจากตัวอย่างอย่าง โดนหลอก ที่เป็นเรื่องไม่น่าพอใจ
อย่าสรุปว่า ถูก และ โดน หมายถึงความเสียหายทุกครั้ง และไม่ควรเติมสองคำนี้หน้ากริยาทุกคำ ให้ตรวจว่าประโยคต้องการเน้นผู้ได้รับผลจากการกระทำนั้นจริงหรือไม่
ปฏิเสธเหตุการณ์และบอกเวลา
เมื่อต้องการบอกว่าเหตุการณ์ไม่ได้เกิดขึ้น ใช้ ไม่ได้ถูก หรือ ไม่ได้โดน หน้ากริยาหรือหน้าผู้กระทำตามโครงสร้างเดิม
เมื่อวานต้นไม่ได้ถูกครูตำหนิ ครูแค่ถามว่าทำไมมาสาย
ฉันไม่ได้โดนหลอก ฉันรู้ราคาและตกลงซื้อเอง
ถูก และ โดน ไม่ได้บอกอดีตด้วยตัวเอง เวลาอาจมาจากคำบอกเวลาหรือบริบท
- เมื่อวานเขาถูกตำหนิ — เหตุการณ์ในอดีต
- ถ้ายังมาสายอีก พรุ่งนี้เขาอาจถูกตำหนิ — เหตุการณ์ที่อาจเกิดในอนาคต
ถ้าต้องการปฏิเสธว่าเหตุการณ์เกิดขึ้น ให้เริ่มจากรูป ไม่ได้ถูก… หรือ ไม่ได้โดน… อย่าย้ายคำปฏิเสธไปหลังกริยา เพราะอาจทำให้ความหมายเปลี่ยนหรือประโยคไม่ชัดเจน
ตรวจประโยคก่อนใช้
- เลือกคนหรือสิ่งที่ต้องการเน้นว่าได้รับผลกระทบ แล้ววางไว้ต้นประโยค
- เลือก ถูก หรือ โดน ตามสถานการณ์ โดย โดน เป็นภาษาพูดมากกว่า
- ถ้าต้องการบอกว่าใครทำ ให้วางผู้กระทำหลัง ถูก/โดน และก่อนกริยา
- ดูกริยาและบริบทก่อนตัดสินว่าเป็นเรื่องดีหรือเรื่องร้าย
จำคู่เปรียบเทียบนี้ไว้: เพื่อนล้อนิด → นิดถูกเพื่อนล้อ → นิดโดนเพื่อนล้อ เหตุการณ์เหมือนเดิม แต่จุดเน้นและน้ำเสียงต่างกัน
You reached the end
You reached the endNow make it stick.
Save your progress, or start the exercises. Practice with detailed feedback after you submit, or save your progress and come back.
Was this lesson helpful?
Vocabulary in this lesson
10 words, ready to study.
Play a word to hear it, then mark it as known — or save it to study later.
Save any of these 10 words and review them later.
คำศัพท์: ถูก และ โดน กับผู้ได้รับผลกระทบ
10 wordsLast updated November 5, 2026