B1 · Intermediate

Ma- sa di-sinasadyang pangyayari

Unawain ang ma- sa di-sinasadyang pangyayari: mga anyong nabasag at mababasag, papel ng ang at ng, at kaibahan sa kakayahan at sinadyang kilos.

By the flumi team About 6 min read 8 vocabulary words

Pangyayaring hindi sinasadya

Kapag may nangyari nang hindi mo sinasadya, maaari kang gumamit ng pandiwang may ma-, gaya ng mabasag. Matututuhan mong ilarawan ang ganitong pangyayari, piliin ang angkop na anyo ng pandiwa, at tukuyin kung sino o ano ang naapektuhan.

Naghuhugas ka ng baso. Bigla itong dumulas sa kamay mo.

—Ano ang nangyari?

—Nabasag ko ang baso. Hindi ko sinasadya.

Sa pangungusap na ito, ipinapakita ng nabasag na hindi sinasadya ang pagkabasag. Maaari mo ring sabihin ang Nabasag ang baso kung hindi mo babanggitin kung sino ang nakabasag nito.

Mga anyo ng pandiwa

Narito ang mga anyo ng mabasag, matapon, masira, at mapunit sa gamit na ito.

Aspekto o anyo Basag Tapon Sira Punit Gamit
Pawatas mabasag matapon masira mapunit Anyong walang aspekto; ginagamit pagkatapos ng mga salitang gaya ng maaari, baka at ayaw
Perpektibo nabasag natapon nasira napunit Naganap na ang pangyayari
Imperpektibo nababasag natatapon nasisira napupunit Nagaganap o nauulit ang pangyayari
Kontemplatibo mababasag matatapon masisira mapupunit Hindi pa nagaganap ang pangyayari

Sa mga pandiwang ito, na- ang ginagamit sa perpektibo. Sa imperpektibo, na- at pag-uulit ng unang pantig ng ugat ang ginagamit: na-ba-basag. Sa kontemplatibo, ma- at pag-uulit naman: ma-ba-basag.

  • Nabasag ang plato nang mahulog ito kahapon.
  • Madalas nababasag ang mga baso kapag nagsisiksikan ang mga ito sa lababo.
  • Mababasag ang bote kapag nahulog ito sa sementadong sahig.
  • Ilayo mo ang baso sa gilid; maaaring mabasag ito.
  • Nasira ko ang payong nang mabali ko ang hawakan nito.
  • Napunit ko ang papel nang hilahin ko ito mula sa kuwaderno.

Sa Nahulog ang bata, ang bata mismo ang nakaranas ng pangyayari. Walang hiwalay na layon o bagay na naapektuhan ng kilos ng bata. Kaya hindi lahat ng pandiwang may ma- ay sumusunod sa padron ng Nabasag ko ang baso.

Aspekto ang ipinapakita ng mga anyo, hindi simpleng panahon lamang. Halimbawa, ang nababasag ay maaaring tumukoy sa paulit-ulit na pangyayari, hindi lamang sa nangyayari sa mismong sandali ng pagsasalita.

Ano ang naapektuhan, at sino ang nakagawa?

Sa Nabasag ni Ana ang baso, ang ang baso ang bagay na naapektuhan. Si Ana ang nakagawa ng kilos nang hindi sinasadya; minamarkahan siya ng ni.

Pangungusap Bagay na naapektuhan Nakagawa ng kilos
Nabasag ang baso. ang baso Hindi binanggit
Nabasag ng bata ang baso. ang baso ng bata
Nabasag ni Ana ang baso. ang baso ni Ana
Nabasag ko ang baso. ang baso ko

Hindi kailangang may taong gumawa ng kilos. Maaari ring likas na pangyayari o ibang sanhi ang dahilan.

Nabasag ang bintana dahil sa malakas na hangin.

Natapon ko ang tubig nang mabangga ko ang mesa.

Sa ikalawang halimbawa, ang tubig ang natapon at ko ang tumutukoy sa taong hindi sinasadyang nakatapon nito. Hindi awtomatikong tagaganap ang pariralang may ang.

Katapat na pokus sa tagaganap: maka-/naka-

Maaari ring itampok ang taong nakagawa ng kilos gamit ang maka-, gaya ng makabasag. Sa perpektibo, naka- ang ginagamit: nakabasag.

Pokus Halimbawa Papel ng mga parirala o panghalip
Sa bagay na naapektuhan Nabasag ko ang baso. Ang baso ang naapektuhan; ko ang nakagawa, isang panghalip na nasa anyong ng.
Sa tagaganap Nakabasag ako ng baso. Ako ang nakagawa, isang panghalip na nasa anyong ang; ng baso ang bagay na naapektuhan.

Sa sitwasyong aksidente, maaaring ilarawan ng dalawang pangungusap ang parehong pangyayari. Nagbabago ang pokus at ang mga pananda, ngunit hindi nito ginagawang sinadya ang kilos.

Natapon ni Ana ang tubig. → Nakatapon si Ana ng tubig.

Sa ikalawang pangungusap, si Ana ang tagaganap na nasa pokus, at ng tubig ang naapektuhan. Ang si ang katapat ng ang para sa pangalan ng isang tao.

Tulad ng ma-, maaari ring tumukoy sa kakayahan ang maka-/naka- sa ibang pangungusap. Dito, ginagamit ang mga ito para sa di-sinasadyang pangyayari.

Quick check

Try one question now.

1
Perpektibo ang kailangan sa ulat tungkol sa isang aksidente: ang salamin nang tumama rito ang bola.

Check your answer when you are ready. No sign-in needed.

Hindi lahat ng ma- ay di-sinasadya

Mahalaga ang buong pangungusap. Ihambing ang dalawang malinaw na sitwasyon:

  • Binasag ni Leo ang lumang paso para itapon ang mga piraso. May layunin ang ginawa niya.
  • Nabasag ni Leo ang paso nang madulas ito sa kamay niya. Hindi niya sinasadya ang nangyari.

Ang anyo ng pandiwa ang unang palatandaan sa paghahambing na ito: ang binasag ay karaniwang nagpapahiwatig ng kilos na kontrolado ng gumawa, samantalang ang nabasag ay nagtatampok ng pangyayaring hindi sinasadya o hindi kontrolado. Pinagtitibay ng para itapon ang mga piraso at nang madulas ito sa kamay niya ang kaibahan. Gayunman, hindi garantiya ng intensiyon ang -in-: maaari ring sabihin ang Binasag niya ang paso, pero hindi niya sinasadya. Mas tuwirang ipinapahayag ng nabasag ang di-sinasadyang pagbasa sa sitwasyong ito.

May gamit din ang ma- na may kaugnayan sa kakayahan o posibilidad.

Hindi ko mabuksan ang garapon dahil napakahigpit ng takip.

Dito, ang mabuksan ay tungkol sa hindi magawang pagbubukas, hindi sa isang aksidente.

Huwag ipalagay na lahat ng salitang nagsisimula sa ma- ay nagsasaad ng aksidente. Halimbawa, ang malinis sa Malinis ang kusina ay pang-uri. Hindi rin maaaring basta lagyan ng ma- ang bawat ugat upang sabihing hindi sinasadya ang kilos.

Mabilis na gabay sa paggamit

  1. Linawin ang pangyayari. Hindi ba ito sinasadya? Gumamit ng angkop na pandiwa, gaya ng nabasag o natapon.
  2. Piliin ang aspekto. Naganap na ba, nauulit, o hindi pa nagaganap?
  3. Tukuyin ang naapektuhan. Sa padron na may pokus sa bagay na naapektuhan, gamitin ang ang: Nabasag ang baso.
  4. Idagdag ang nakagawa kung kailangan. Nabasag ni Ana ang baso o Nabasag ko ang baso.
  5. Magbigay ng konteksto. Makakatulong ang Hindi ko sinasadya o nang dumulas ito sa kamay ko upang maging malinaw ang ibig mong sabihin.

Tandaan: sa gamit na ito, itinatampok ng pandiwa ang pangyayaring hindi sinasadya. Gayunman, ang ugat at buong pangungusap pa rin ang batayan ng kahulugan.

You reached the end

You reached the end

Now make it stick.

Save your progress, or start the exercises. Practice with detailed feedback after you submit, or save your progress and come back.

Practice exercises

Was this lesson helpful?

Vocabulary in this lesson

8 words, ready to study.

Play a word to hear it, then mark it as known — or save it to study later.

Save any of these 8 words and review them later.

Mga pandiwa sa di-sinasadyang pangyayari

8 words

Last updated October 31, 2026