Flumi logoflumi.
Start free
B2 · Upper Intermediate

İster ile seçenek ve kayıtsızlık

İster ile seçenek sunmayı, olumlu ve olumsuz olasılıkları bağlamayı, sonucun değişmediğini belirtmeyi ve bağlama göre kayıtsızlık anlatmayı öğren.

By the flumi team About 4 min read
Practice exercises

Seçenek sunmak ve sonucu değiştirmemek

İster… ister… yapısıyla iki veya daha fazla seçeneği birlikte sunabilirsin. Bazen kararı karşındaki kişiye bırakırsın; bazen de hangi seçenek gerçekleşirse gerçekleşsin sonucun aynı kalacağını anlatırsın. Bu yapı her zaman ilgisizlik bildirmez: anlamı bağlam ve konuşanın tonu belirler.

  • Seçim özgürlüğü: İster evde çalış ister kütüphaneye git. Nerede daha rahat ediyorsan orayı seç.
  • Değişmeyen sonuç: İster evde çalış ister kütüphaneye git. Raporu cuma gününe kadar teslim etmen gerekiyor.

İlk örnekte çalışma yeri sana bırakılıyor. İkinci örnekte ise çalışma yeri teslim tarihini değiştirmiyor.

İster hangi ögeleri bağlar?

İster, bağladığı her seçeneğin önüne gelir. Seçenekler sözcük, sözcük grubu veya cümle olabilir. Birbirine bağlanan ögelerin cümledeki görevleri uyumlu olmalıdır.

Bağlanan ögeler Örnek Anlam
İsimler İster çay ister kahve içebilirsin. İki içecek de seçenek olarak sunuluyor.
Yer bildiren ögeler İster evde ister ofiste çalışabilirsin. Çalışma yerini sen seçebilirsin.
Zaman bildiren ögeler İster bugün ister yarın gel. İki zaman da konuşan için uygun.
Cümleler İster sen gel ister ben geleyim. Kimin geleceği seçilebilir.
İkiden fazla seçenek İster yürüyerek ister otobüsle ister metroyla gidebilirsin. Üç ulaşım seçeneği sunuluyor.

Ortak fiili her seçenekte tekrarlamak gerekmez: İster bugün gel ister yarın gel yerine İster bugün ister yarın gel diyebilirsin.

Tekrarlanan ister… ister… bağlaçlarının bağladığı ögelerin arasına virgül konmaz: İster çay ister kahve içebilirsin.

Fiil biçimi ve kişi seçimi

Seçenek bildiren ister değişmez; kişi ekini kendisine almaz. Fiilin biçimi ise cümlenin anlamına ve eylemi yapacak kişiye göre belirlenir.

  • Karşındaki kişiye seçenek sunarken: İster burada bekle ister bizimle gel.
  • Kendini de seçeneklerden birine katarken: İster sen anlat ister ben anlatayım.
  • Üçüncü bir kişiden söz ederken: İster Ece sunsun ister Murat sunsun. İkisi de konuya hâkim.
  • Ortak bir yüklemle imkân bildirirken: İster sabah ister akşam arayabilirsin.

Bu yüzden ister sonrasında her zaman aynı kipin veya aynı kişinin kullanılması gerektiğini düşünme. Önemli olan, seçeneklerin anlam bakımından birbirine uygun olmasıdır.

İster… isterse… biçimi de kullanılabilir:

İster şimdi isterse yemekten sonra konuşabiliriz.

Buradaki isterse, ikinci seçeneği sunar; birinin bunu istediğini ayrıca söylemez.

Quick check

Try one question now.

1
Atölye sorumlusu katılımcılara siz diye hitap ediyor: İster kumaş ister kâğıt .

Check your answer when you are ready. No sign-in needed.

Kayıtsızlık ve değişmeyen sonuç

İster… ister… bazen benim için fark etmez anlamı taşır. Ancak sonucun değişmemesi ile bir şeyi önemsememek aynı değildir.

Destek: İster kazan ister kaybet. Seninle gurur duyuyorum.

Kayıtsızlık: İster gel ister gelme. Benim için fark etmez.

Kararlılık: İster yağmur yağsın ister kar yağsın. Yarın yola çıkacağız.

Birinci örnekte konuşan sonucu önemsemiyor demek zorunda değildir; her iki durumda da desteğini sürdüreceğini söylüyor. İkinci örnekte kayıtsızlık açıkça belirtiliyor. Üçüncü örnekte hava koşulları kararı değiştirmiyor.

Bir eylemin yapılması ve yapılmaması da iki seçenek oluşturabilir: ister gel ister gelme, ister katıl ister katılma. Olumsuzluk fiilde gösterilir; ister değişmez.

İster gel ister gelme gibi sözler, özellikle sert bir tonla söylendiğinde kırıcı duyulabilir. Yalnızca seçimi karşındakine bırakmak istiyorsan bağlamı açıklaştır: İster bugün ister yarın gel. İkisi de benim için uygun.

Benzer görünen kullanımları ayır

İstemek fiilinin çekimi ile seçenek bildiren ister aynı görevde değildir.

Kullanım Örnek Açıklama
İstek bildiren fiil Ece bir kahve ister. Ece'nin isteğini bildirir.
Seçenek bildiren bağlaç İster çay ister kahve iç. Kararı karşındaki kişiye bırakır.
Koşul bildiren biçim İstersen kahve yaparım. Kahve yapmayı senin isteğine bağlar.
Kalıplaşmış ifade Bu sözleri duyunca ister istemez üzüldüm. Üzülmenin kaçınılmaz olduğunu anlatır.

İstersen çay iç istersen kahve iç de doğru bir cümledir. Ancak burada doğrudan kişinin isteğine bağlanan seçenekler vardır. Seçenek bağlacı olan ister ise kişiye göre çekimlenmez.

İster istemez, iki içecek veya iki eylem arasında seçim sunmaz. Bu kalıbı ister… ister… yapısıyla karıştırma.

Kullanırken kontrol et

  1. Seçenekleri belirle: Neler arasında seçim yapılabilir?
  2. Yapıları eşleştir: İsimleri isimlerle, yer bildiren ögeleri yer bildiren ögelerle veya uygun cümleleri birbirine bağla.
  3. Anlamı açıklaştır: Seçim özgürlüğü mü veriyorsun, sonucun değişmediğini mi söylüyorsun?
  4. Tonunu kontrol et: Kayıtsız görünmek istemiyorsan iki seçeneğin de uygun olduğunu belirt.

Kısaca: İster… ister… seçenekleri yan yana getirir. Seçim, değişmeyen sonuç veya kayıtsızlık anlamını cümlenin bütünü ve bağlam belirler.

You reached the end

You reached the end

Now make it stick.

Save your progress, or start the exercises. Practice with detailed feedback after you submit, or save your progress and come back.

Practice exercises

Was this lesson helpful?

Last updated October 12, 2026