-mak üzere ile amaç ve yakın gelecek
Türkçede -mak üzere yapısının amaç ve çok yakın gelecek anlamlarını, -mak/-mek seçimini, kişi eklerini ve bağlama göre kullanım farklarını öğren.
-mak üzere / -mek üzere ile bir işin amacını veya bir olayın gerçekleşmesine çok az zaman kaldığını anlatabilirsin. İki anlamı ayırmak için yapının cümledeki yerine ve bağlama bakmalısın.
İki temel anlam
| Anlam | Örnek | Açıklama |
|---|---|---|
| Amaç | Müdürle görüşmek üzere ofise gittim. | Ofise gitme amacım müdürle görüşmekti. |
| Çok yakın gelecek | Toplantı başlamak üzere. | Toplantının başlamasına çok az zaman kaldı. |
Amaç anlamında yapı, başka bir eylemin neden yapıldığını açıklar: Ne yapmak amacıyla? Yakın gelecek anlamında ise olayın hemen öncesini anlatır: Birazdan ne olacak?
Yapının kuruluşu
Fiil kök veya gövdesine -mak / -mek eklenir. Üzere ayrı yazılır ve ünlü uyumuna göre değişmez.
| Fiilin son ünlüsü | Ek | Örnekler |
|---|---|---|
| a, ı, o, u | -mak | yapmak üzere, çıkmak üzere, olmak üzere, durmak üzere |
| e, i, ö, ü | -mek | gelmek üzere, bitmek üzere, dönmek üzere, görüşmek üzere |
Bu yapıda k korunur.
✓ Seninle görüşmek üzere geldim.
✗ Seninle görüşme üzere geldim.
Bir eylemin amacını anlatma
Amaç bildiren bölüm, genellikle temel eylemden önce gelir. Bu bölümdeki eylem, ulaşılmak istenen sonucu gösterir; bu sonucun gerçekleştiğini tek başına bildirmez.
- Yeni bir iş bulmak üzere Ankara'ya taşındı. → Taşınma amacı iş bulmaktı; iş bulup bulmadığını bilmiyoruz.
- Projeyi konuşmak üzere yarın buluşacağız. → Buluşmanın amacı projeyi konuşmak.
- Belgeleri teslim etmek üzere belediyeye gittim. → Belediyeye belgeleri teslim etmek amacıyla gittim.
Bu örneklerde iki eylemi de aynı kişi veya kişiler yapar: Taşınan kişi iş bulmak ister; buluşacak kişiler projeyi konuşacaktır.
Amaç anlamında -mak için / -mek için de kullanılabilir:
- Projeyi konuşmak üzere buluştuk.
- Projeyi konuşmak için buluştuk.
Bu iki cümlede amaç aynıdır. Üzere, amaç bildirirken daha çok resmî anlatımda, yazılı dilde ve planlanmış işlerden söz ederken kullanılır. İçin, günlük konuşmada daha yaygındır.
Quick check
Try one question now.
Check your answer when you are ready. No sign-in needed.
Birazdan olacak bir olayı anlatma
-mak üzere / -mek üzere, yüklem olarak kullanıldığında bir olayın gerçekleşmesine çok az zaman kaldığını bildirir. Kişi ekleri üzere sözcüğüne gelir.
| Kişi | Örnek |
|---|---|
| Ben | Çıkmak üzereyim. |
| Sen | Çıkmak üzeresin. |
| O | Çıkmak üzere. |
| Biz | Çıkmak üzereyiz. |
| Siz | Çıkmak üzeresiniz. |
| Onlar | Çıkmak üzereler. |
Onlar çıkmak üzere biçimi de kullanılabilir. Üçüncü çoğul kişide çoğul eki her zaman gerekli değildir.
- Acele et! Otobüs kalkmak üzere.
- Telefonu şarja takmalıyım. Şarjı bitmek üzere.
- Bir dakika bekle, hazırlanıyorum. Evden çıkmak üzereyim.
Bu kullanım mutlaka bir amaç veya kişisel plan anlatmaz. Örneğin telefonun şarjının bitmesi, kendiliğinden gelişen bir durumdur.
Üzereydim, üzereydin, üzereydi gibi biçimler, geçmişte bir olayın hemen öncesini anlatır:
Evden çıkmak üzereydim, ama yağmur başlayınca evde kaldım.
Bu yapı, beklenen olayın daha sonra mutlaka gerçekleştiğini göstermez.
Bağlama göre doğru anlamı seçme
Yapıdan sonra başka bir temel eylem varsa amaç anlamını düşün. Yapı cümlenin yüklemiyse çok yakın gelecek anlamını düşün. Ancak karar verirken bütün cümleyi oku.
Amaç: Bilet almak üzere gişeye gittim.
Çok yakın gelecek: Sıra bana geldi; bileti almak üzereyim.
-acak / -ecek, yalnızca çok yakın olaylarla sınırlı değildir:
- Gelecek yıl yeni bir eve taşınacağız. → Gelecekle ilgili bir plan.
- Eşyalar hazır, kamyon kapıda. Yeni evimize taşınmak üzereyiz. → Taşınma çok yakın.
Yakın gelecek anlamındaki üzere yerine doğrudan için koyamazsın:
Tren kalkmak üzere. → Tren birazdan kalkacak.
Tren kalkmak için. → Bu ifade tek başına tamamlanmış bir cümle değildir.
Kısa kontrol listesi
- Bir eylemin amacını anlatıyorsan: Görüşmek üzere geldim.
- Olayın gerçekleşmesine çok az zaman kaldıysa: Çıkmak üzereyim.
- Fiilin son ünlüsüne göre -mak veya -mek seç; üzere sözcüğünü ayrı yaz.
- Yakın gelecek kullanımında kişi ekini üzere sözcüğüne getir: üzereyim, üzeresin, üzereyiz.
- Bu yapının olayın mutlaka gerçekleştiğini bildirmediğini hatırla.
You reached the end
You reached the endNow make it stick.
Save your progress, or start the exercises. Practice with detailed feedback after you submit, or save your progress and come back.
Was this lesson helpful?
Last updated October 12, 2026